Con gái của mẹ hay than thân khi trưởng thành
Mẹ bạn hay than thân: than về cuộc đời mình, về những hy sinh, về nỗi khổ của mình, và bạn trở thành nơi mẹ trút. Từ nhỏ bạn đã là người an ủi mẹ, gánh cảm xúc cho mẹ, thấy có trách nhiệm với hạnh phúc của mẹ. Và giờ, trong tình yêu, bạn thấy mình phải chịu trách nhiệm cho cảm xúc của người kia, khó đặt ranh giới, dễ thấy tội lỗi. Không phải bạn quá nhạy cảm hay bao đồng. Là bạn đã được giao vai gánh nỗi đau của mẹ khi bạn còn quá nhỏ.
Con gái của một người mẹ hay than thân mang theo những dấu vết tinh vi vào đời sống tình cảm, vì cô đã học rằng yêu thương nghĩa là gánh cảm xúc cho người khác. Hiểu nó giúp cô gỡ cái gánh không thuộc về mình.
Khi đứa con trở thành chỗ dựa cảm xúc cho mẹ
Một người mẹ hay than thân, vì những khó khăn và tổn thương riêng, thường vô thức biến con mình thành nơi trút cảm xúc, thành người an ủi, thành chỗ dựa. Đây là một dạng đảo vai: thay vì mẹ là người chăm sóc cảm xúc cho con, đứa con phải chăm sóc cảm xúc cho mẹ, lắng nghe nỗi khổ của mẹ, dỗ dành mẹ, gánh bớt gánh nặng của mẹ, từ khi nó còn quá nhỏ để gánh.
Trong vai đó, đứa trẻ học một bài học sâu: cảm xúc của mẹ là trách nhiệm của mình, hạnh phúc của mẹ tùy thuộc vào mình, và để được yêu, được giữ, mình phải làm cho mẹ thấy đỡ khổ. Nó học rằng yêu thương nghĩa là hấp thụ nỗi đau của người khác, đặt cảm xúc của họ lên trên của mình. Bài học này không dừng lại ở quan hệ với mẹ, nó đi theo vào tình yêu.

Gánh cảm xúc của người khác như một thói quen
Người lớn lên với vai này thường mang vào tình yêu một xu hướng tự nhận về mình trách nhiệm cho cảm xúc của bạn đời. Khi người kia buồn, giận, không vui, cô lập tức thấy như đó là lỗi của mình, là việc mình phải sửa, và không thể yên cho tới khi người kia thấy đỡ. Cô đặt cảm xúc của người kia lên trên của mình, hy sinh nhu cầu của mình để giữ cho người kia ổn, và thấy tội lỗi mỗi khi nghĩ tới bản thân.
Đi kèm là một khó khăn lớn với ranh giới. Vì đã quen rằng cảm xúc của người khác là việc của mình, cô khó tách bạch đâu là phần của mình và đâu là phần của người kia. Cô khó để người kia tự chịu trách nhiệm cho cảm xúc của họ, khó nói không khi điều đó làm người kia buồn, khó rời một mối quan hệ ngay cả khi nó làm cô kiệt, vì sâu trong lòng cô tin mình có trách nhiệm với hạnh phúc của người kia.
Cái không thuộc về bạn nhưng bạn vẫn gánh
Có một sự thật giải phóng mà cái khuôn này che mất: cảm xúc của một người trưởng thành là trách nhiệm của chính họ, không phải của bạn. Bạn có thể quan tâm, lắng nghe, ở bên, nhưng bạn không có nghĩa vụ và cũng không có khả năng làm cho một người khác hạnh phúc thay họ. Cái gánh cảm xúc bạn mang từ thuở nhỏ, gánh hạnh phúc của mẹ, không bao giờ thật sự thuộc về bạn, đó là một gánh nặng đặt sai chỗ lên vai một đứa trẻ.
Khi bạn tiếp tục mang cái gánh đó vào tình yêu, bạn không chỉ làm mình kiệt, bạn còn vô tình ngăn người kia tự đứng được. Vì khi bạn luôn gánh cảm xúc giùm họ, họ không bao giờ phải tự xử lý đời sống cảm xúc của mình. Tình yêu lành đứng trên hai người mỗi người tự cầm cảm xúc của mình, chứ không phải một người gánh giùm người kia.
Đặt cái gánh xuống
Gỡ cái khuôn này không phải thôi quan tâm hay trở nên vô tâm, cũng không phải trách mẹ, người mà có thể cũng lớn lên thiếu một chỗ dựa cảm xúc nên vô thức tìm nó ở con. Là tập phân biệt đâu là cảm xúc của mình và đâu là cảm xúc của người khác, và trả lại cho người kia phần thuộc về họ. Cụ thể, đó là tập để người yêu tự chịu trách nhiệm cho cảm xúc của họ, tập không lập tức nhận lỗi khi họ không vui, tập nói không mà không thấy tội lỗi.
Và quan trọng nhất, là tập tin rằng bạn không phải gánh nỗi đau của ai để được yêu, rằng giá trị của bạn không nằm ở việc làm cho người khác thấy đỡ khổ. Khi bạn đặt được cái gánh không thuộc về mình xuống, bạn không chỉ nhẹ hơn, bạn còn được trải nghiệm một tình yêu nơi bạn được là một con người có cảm xúc và nhu cầu riêng, chứ không chỉ là chỗ dựa cho cảm xúc của người khác.
Câu hỏi thường gặp
Con gái của mẹ hay than thân bị ảnh hưởng thế nào?
Một người mẹ hay than thân thường vô thức biến con thành nơi trút cảm xúc, thành người an ủi và chỗ dựa, một dạng đảo vai. Đứa trẻ học rằng cảm xúc của mẹ là trách nhiệm của mình và để được yêu thì phải làm mẹ đỡ khổ. Nó học rằng yêu thương nghĩa là hấp thụ nỗi đau của người khác, và bài học này đi theo vào tình yêu.
Vì sao tôi thấy mình phải chịu trách nhiệm cho cảm xúc của người yêu?
Vì bạn đã quen rằng cảm xúc của người khác là việc của mình. Khi người yêu buồn hay giận, bạn lập tức thấy như đó là lỗi của mình và không thể yên cho tới khi họ đỡ, đặt cảm xúc của họ lên trên của mình. Đây là cái gánh cảm xúc bạn được giao từ thuở nhỏ, mang nguyên vào tình yêu.
Vì sao tôi khó đặt ranh giới và hay thấy tội lỗi?
Vì đã quen rằng cảm xúc của người khác là việc của mình, bạn khó tách bạch đâu là phần của mình và đâu là phần của người kia. Bạn khó để người kia tự chịu trách nhiệm cho cảm xúc của họ, khó nói không khi điều đó làm họ buồn, vì sâu trong lòng bạn tin mình có trách nhiệm với hạnh phúc của họ.
Làm sao để đặt cái gánh cảm xúc của người khác xuống?
Tập phân biệt đâu là cảm xúc của mình và đâu là của người khác, và trả lại cho người kia phần thuộc về họ. Cụ thể, để người yêu tự chịu trách nhiệm cho cảm xúc của họ, không lập tức nhận lỗi khi họ không vui, nói không mà không thấy tội lỗi. Và tin rằng bạn không phải gánh nỗi đau của ai để được yêu.
Nguồn tham khảo
- Sự đảo vai cha mẹ con cái (parentification), đặc biệt dạng chăm sóc cảm xúc cho cha mẹ.
- Sự hòa quyện và ranh giới mờ trong hệ thống gia đình (enmeshment); phân lập bản thân (differentiation).
- Phân biệt trách nhiệm với cảm xúc của chính mình và của người khác.
Bài viết này không thay thế tư vấn hoặc trị liệu cá nhân. Nếu bạn đang trong tình huống nguy hiểm, bị đe dọa, bị bạo lực, hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình, hãy tìm hỗ trợ trực tiếp từ người thân đáng tin, chuyên gia, cơ quan chức năng, hoặc gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống. Tại Việt Nam, trường hợp nguy hiểm có thể gọi 113. Gặp bạo lực gia đình, có thể gọi Tổng đài quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình (24/7) 117. Với trẻ em, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Nếu bạn ở quốc gia khác, hãy dùng số khẩn cấp địa phương.
Chủ đề: Cấu trúc gia đình và tổn thương tuổi thơ
Đọc thêm cùng chủ đề:
Vì sao bạn cứ đau theo đúng một kiểu
Phần nhiều cái kiểu ấy bắt đầu từ căn nhà hồi nhỏ, trước cả người yêu đầu tiên.
- Bài trắc nghiệm khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí
- Làm xong có ngay bản đồ của riêng bạn
- Làm lúc bạn có một mình và yên tĩnh
Đi tiếp cùng Quân Sư Nữ
Để thấy cái gánh cảm xúc mình đang mang, hãy bắt đầu từ bài trắc nghiệm gốc rễ của tôi, khoảng 30 câu. Và nếu bạn muốn học cách đặt cái gánh xuống một cách bài bản, 77 Ngày Trở Về Với Chính Mình đi cùng bạn.
Đọc trang nền Cấu trúc gia đình: cách bạn yêu được viết từ ngôi nhà bạn lớn lên, và lớn lên phải làm người lớn quá sớm, mẹ kiểm soát ảnh hưởng con gái khi yêu.
Bài cùng chủ đề
Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ
Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.







