Cấu trúc gia đình và tổn thương tuổi thơ

Lớn lên thiếu lời khen ảnh hưởng tình yêu thế nào

Lớn lên thiếu lời khen ảnh hưởng tình yêu thế nào

Lớn lên thiếu lời khen ảnh hưởng tình yêu thế nào

Bạn cố gắng, bạn đạt được, nhưng chưa bao giờ thấy mình đủ tốt. Dù người khác khen, bạn vẫn không tin, vẫn thấy một khoảng trống không lời khen nào lấp được. Vì lớn lên, bạn hiếm khi được nghe rằng mình giỏi, mình đẹp, mình đáng tự hào. Không phải bạn khiêm tốn hay cầu toàn. Là bạn lớn lên thiếu lời khen, nên không bao giờ học được cách tin rằng mình đủ.

Lớn lên thiếu lời khen để lại một dấu vết âm thầm: một cơn đói được công nhận không bao giờ no và một sự khó tin vào giá trị của chính mình. Hiểu nó giúp bạn thôi đuổi theo một sự công nhận từ bên ngoài mà không bao giờ đủ.

Lời khen là cách một đứa trẻ học mình có giá trị

Một đứa trẻ chưa có cách nào để biết mình giỏi, mình đáng quý, ngoài việc được người lớn phản chiếu lại điều đó. Khi cha mẹ khen con, nhận ra nỗ lực của con, nói rằng họ tự hào về con, đứa trẻ dần xây được một cảm giác bên trong rằng mình có giá trị. Lời khen lành mạnh không làm hư đứa trẻ, nó giúp nó nội hóa được một niềm tin rằng mình đủ, một cái nền mà sau này nó có thể tự đứng lên.

Trong một gia đình thiếu vắng lời khen, vì cha mẹ nghĩ khen sẽ làm con kiêu, vì họ chỉ nhìn thấy lỗi, hay vì họ cũng chưa từng được khen nên không biết cách trao nó, đứa trẻ không xây được cái nền đó. Nó lớn lên có thể rất giỏi, rất cố gắng, nhưng bên trong thiếu một cảm giác mình đủ, vì chưa ai từng phản chiếu lại cho nó rằng nó xứng đáng.

Sơ đồ cái bình thủng khác xây cái nền mình đủ
Không lời khen nào lấp được cái bình thủng từ bên trong.

Một cơn đói được công nhận không bao giờ no

Người lớn lên thiếu lời khen thường mang theo một cơn đói được công nhận. Họ có thể đuổi theo thành tích không ngừng, làm mọi cách để được khen, để được thấy là đủ giỏi, đủ tốt. Nhưng vì cái thiếu nằm ở bên trong, ở một niềm tin chưa được xây rằng mình đủ, không lời khen nào từ bên ngoài lấp đầy được. Họ đạt được một điều, thấy nhẹ một lúc, rồi lại thấy trống và cần thêm.

Một biểu hiện tinh hơn là khó nhận lời khen. Khi ai đó khen họ, họ gạt đi, không tin, tìm lý do để phủ nhận, vì lời khen không khớp với cái cảm giác bên trong rằng mình chưa đủ. Họ giống như một cái bình thủng: lời khen đổ vào bao nhiêu cũng chảy ra, vì cái nền để giữ nó, một niềm tin cơ bản rằng mình xứng đáng, chưa được xây.

Dấu vết trong tình yêu

Trong tình yêu, cơn đói này hiện ra theo vài cách. Người lớn lên thiếu lời khen có thể liên tục cần người yêu khẳng định tình cảm, trấn an rằng mình đủ tốt, đủ đáng yêu, nhưng sự trấn an đó cũng không bao giờ đủ, vì cái nguồn bất an nằm ở bên trong. Họ có thể gắng sức để được người yêu công nhận, hoặc khó tin khi được yêu, chờ đợi ngày người kia nhận ra mình không đủ tốt như họ tưởng.

Họ cũng dễ chấp nhận một người không trân trọng mình, vì sâu trong lòng họ không tin mình đáng được trân trọng nhiều hơn. Khi bạn chưa từng được học rằng mình đủ, bạn dễ chấp nhận một tình yêu cho bạn ít hơn bạn xứng đáng, vì cái ít đó vẫn khớp với cảm giác về giá trị mà tuổi thơ để lại.

Học cách tự khen mình là đủ

Gỡ dấu vết này không phải đuổi theo nhiều lời khen hơn, mà là xây cái nền mà tuổi thơ không cho: một cảm giác mình đủ, không phụ thuộc vào sự công nhận từ bên ngoài. Bước đầu là nhận ra cơn đói được công nhận khi nó dẫn dắt bạn, và hiểu rằng nó không bao giờ no được bằng thành tích hay lời khen, vì cái thiếu nằm ở bên trong.

Rồi tập trao cho chính mình cái mà cha mẹ không trao: nhận ra nỗ lực của mình, công nhận điều mình làm tốt, nói với mình rằng mình đủ, kể cả khi chưa quen. Và tập nhận lời khen từ người khác mà không gạt đi, để cái bình thủng dần được vá lại. Khi cái nền bên trong vững dần, bạn thôi cần người khác liên tục chứng minh rằng bạn đủ, và bạn được tự do chọn một tình yêu trân trọng bạn, vì bạn đã bắt đầu tin rằng mình xứng đáng với điều đó.

Câu hỏi thường gặp

Lớn lên thiếu lời khen ảnh hưởng tới tôi thế nào?

Lời khen lành mạnh giúp một đứa trẻ nội hóa được niềm tin rằng mình đủ, một cái nền để sau này tự đứng. Trong một gia đình thiếu lời khen, đứa trẻ không xây được cái nền đó. Nó lớn lên có thể rất giỏi nhưng bên trong thiếu một cảm giác mình đủ, mang theo một cơn đói được công nhận và một sự khó tin vào giá trị của chính mình.

Vì sao thành tích bao nhiêu cũng không làm tôi thấy đủ?

Vì cái thiếu nằm ở bên trong, ở một niềm tin chưa được xây rằng mình đủ, nên không lời khen hay thành tích nào từ bên ngoài lấp đầy được. Bạn đạt được một điều, thấy nhẹ một lúc, rồi lại thấy trống và cần thêm. Bạn giống một cái bình thủng: lời khen đổ vào bao nhiêu cũng chảy ra vì cái nền để giữ nó chưa được xây.

Vì sao tôi khó nhận lời khen từ người khác?

Vì lời khen không khớp với cái cảm giác bên trong rằng mình chưa đủ, nên bạn gạt đi, không tin, tìm lý do để phủ nhận. Đây là một biểu hiện của việc lớn lên thiếu lời khen: chưa ai từng phản chiếu lại cho bạn rằng bạn xứng đáng, nên bạn chưa xây được cái nền để tin và giữ lại những lời khen.

Làm sao để thôi cần được công nhận liên tục?

Không phải đuổi theo nhiều lời khen hơn mà xây cái nền tuổi thơ không cho: một cảm giác mình đủ không phụ thuộc vào bên ngoài. Tập trao cho mình cái cha mẹ không trao, nhận ra nỗ lực và công nhận điều mình làm tốt, và tập nhận lời khen mà không gạt đi. Khi cái nền bên trong vững dần, bạn thôi cần người khác liên tục chứng minh rằng bạn đủ.

Nguồn tham khảo

  • Vai trò của sự phản chiếu và công nhận từ cha mẹ trong hình thành giá trị bản thân (mirroring).
  • Cơn đói được công nhận và giá trị bản thân gắn điều kiện khi thiếu sự công nhận thuở nhỏ.
  • Khó nội hóa phản hồi tích cực và việc xây dựng cảm giác mình đủ từ bên trong.
Bài viết mang tính tham khảo về tâm lý, không thay thế cho tư vấn hoặc trị liệu cá nhân.

Vì sao bạn cứ đau theo đúng một kiểu

Phần nhiều cái kiểu ấy bắt đầu từ căn nhà hồi nhỏ, trước cả người yêu đầu tiên.

  • Bài trắc nghiệm khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí
  • Làm xong có ngay bản đồ của riêng bạn
  • Làm lúc bạn có một mình và yên tĩnh

Làm bài trắc nghiệm

Đi tiếp cùng Quân Sư Nữ

Để thấy cơn đói được công nhận của mình, hãy bắt đầu từ bài trắc nghiệm gốc rễ của tôi, khoảng 30 câu. Và nếu bạn muốn xây cái nền mình đủ một cách bài bản, 77 Ngày Trở Về Với Chính Mình đi cùng bạn.

Đọc trang nền Cấu trúc gia đình: cách bạn yêu được viết từ ngôi nhà bạn lớn lên, và vì sao tôi luôn thấy phải có mới được yêu, vì sao tôi cần được chứng minh tình cảm liên tục.

Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ

Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.

Bạn nghĩ gì về bài này?

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chọn cookie