Con lớp 4 lên cơn khó thở khi bị thu điện thoại, mẹ thì tuần hai chầu rượu: đứa trẻ không nghiện màn hình, nó nghiện đúng kiểu của mẹ

Con lớp 4 lên cơn khó thở khi bị thu điện thoại, mẹ thì tuần hai chầu rượu: đứa trẻ không nghiện màn hình, nó nghiện đúng kiểu của mẹ

Hai mẹ con sống trong một căn nhà. Mỗi tối, mỗi người ôm một thứ: con ôm chiếc điện thoại, mẹ ôm chai rượu. Cả chương trình, cả khán giả, cả chính người mẹ đều hỏi một câu: làm sao cai điện thoại cho con? Còn Quân Sư Nữ muốn bạn nhìn vào câu hỏi không ai dám hỏi: hai cơn nghiện trong căn nhà đó có thật sự là hai cơn nghiện khác nhau không?
Cậu bé yêu mẹ nhất đời và cơn khó thở khi màn hình tắt
Tập phát sóng ngày 5/6/2026 của “Đứa con quý như vàng của tôi” (요즘 육아 금쪽같은 내 새끼, Channel A) mang tựa đề rất gai: “Cặp mẹ con nghiện đang sống chung trong ngột ngạt”. Người mẹ đơn thân nuôi cậu con trai lớp 4, đến trường quay gặp tiến sĩ Oh Eun Young với một câu chuyện nghe quen đến nhói: thằng bé vốn là đứa “yêu mẹ nhất thế giới”, bám mẹ, nũng nịu đến tan chảy. Rồi gần đây nó đổi khác 180 độ. Mỗi lần bị giới hạn giờ xem, nó lên cơn thở gấp như người thiếu khí. Có lúc trở nên hung hăng, đập phá.
Đoạn phim quan sát chiếu cảnh một ngày của cậu bé: mở mắt là với lấy điện thoại. Bữa sáng ngồi đối diện mẹ nhưng không một lời, mắt dán vào màn hình. Ra ngoài đường vẫn không rời. Hết giờ sử dụng được quy định, cậu chờ mẹ rời khỏi phòng để lén lấy điện thoại của mẹ. Đêm, sau khi hứa “30 phút nữa con tắt” và gập laptop trước mặt mẹ, cậu chờ mẹ ngủ say, mở máy trong bóng tối, đeo tai nghe, và trôi vào thế giới video ngắn đến gần sáng.

Rồi máy quay quay sang người mẹ. Chị thích rượu, tuần uống hai lần. Và đây là chi tiết đắt nhất tập: chị thú nhận mỗi lần nâng ly là một lần dằn vặt, tự trách mình. Nghĩa là chị biết. Biết mà vẫn uống. Nghe xong, Oh Eun Young chỉ nói một câu cắt ngang mọi vòng vo: rượu không thể trở thành “thứ đó” được. Thứ đó là gì, bà để lửng. Nhưng ai từng dùng một thứ gì đó để qua được buổi tối của mình đều tự điền được vào chỗ trống: chỗ dựa. Niềm an ủi. Người bầu bạn.
Bạn không cần có con lớp 4 để soi thấy mình trong căn nhà đó
Bạn chỉ cần từng trải qua một trong các cảnh này: cả nhà ăn cơm, mỗi người nhìn một màn hình. Con gào khóc khi bị thu iPad và bạn trả lại cho nó vì “thôi cho nó xem, đỡ ồn”. Hoặc chính bạn, sau một ngày kiệt sức vì công việc và những mối quan hệ rút cạn mình, nằm xuống giường và lướt điện thoại ba tiếng, biết rõ ngày mai sẽ mệt hơn, vẫn lướt. Cơn nghiện của thằng bé trong chương trình không phải chuyện nhà người ta. Nó là phiên bản 11 tuổi của một thứ rất nhiều người lớn đang làm mỗi đêm.
Và câu các bà mẹ Việt hay hỏi nhất, “làm sao cai điện thoại cho con?”, giống hệt câu người mẹ trong tập này hỏi. Câu hỏi đó không sai. Nó chỉ hỏi nhầm người.
Đứa trẻ không học cách sống từ lời mẹ dạy. Nó học từ cách mẹ trốn nỗi buồn
Oh Eun Young cảnh báo về mặt cơ chế: trẻ không học được kỹ năng điều tiết việc dùng thiết bị thì sẽ không điều tiết được ham muốn, không điều tiết được cảm xúc. Cơn thở gấp của cậu bé khi màn hình tắt chính là hình ảnh của một hệ thần kinh chưa từng học cách tự trấn an: màn hình đã làm hộ việc đó quá lâu, đến mức tắt nó đi là cơ thể hoảng loạn như bị rút máy thở.
Nhưng Quân Sư Nữ muốn đào sâu thêm một tầng mà khuôn khổ chương trình không kịp đào. Hãy đặt hai hình ảnh cạnh nhau. Đêm xuống, người mẹ rót một ly để gánh nỗi cô đơn của người đàn bà nuôi con một mình, uống xong lại tự trách. Cũng đêm đó, ở phòng bên, đứa con mở laptop trong bóng tối để trốn vào video ngắn, sáng ra lại sợ mẹ buồn. Hai con người, một cơ chế: có một nỗi khó chịu trong lòng không biết gọi tên, không có ai để nói, nên đi mượn một thứ bên ngoài để làm tê nó đi, rồi trả giá bằng cảm giác tội lỗi, rồi vì tội lỗi mà lại khó chịu, rồi lại đi mượn tiếp. Không phải đứa trẻ nghiện điện thoại. Là đứa trẻ nghiện đúng kiểu của mẹ, chỉ khác thiết bị.
Trẻ con không bao giờ làm theo lời ta nói. Nó sao chép cách ta xử lý đau khổ. Một người mẹ nói “con bớt xem điện thoại đi” trong lúc tay cầm ly rượu thứ hai đang dạy con bài học thật sự: trong nhà mình, cảm xúc khó chịu là thứ để chạy trốn, không phải để ngồi xuống cùng nhau. Và đứa con gái, đứa con trai lớn lên trong những căn nhà như thế, hai mươi năm sau sẽ ngồi trong những mối quan hệ trống rỗng, ôm điện thoại, ôm rượu, ôm việc, ôm một người không yêu mình, miễn là không phải ngồi yên với chính mình.

“Nếu không học được cách điều tiết việc dùng thiết bị, đứa trẻ sẽ không điều tiết được ham muốn, và cũng không điều tiết được cảm xúc.”
(미디어 조절 기능을 배우지 못하면, 욕구 조절도 안 되고 감정 조절도 안 된다.)
Câu này của Oh Eun Young đúng cho đứa trẻ 11 tuổi, và đúng nguyên vẹn cho người lớn 35 tuổi. “Điều tiết cảm xúc” không phải năng khiếu trời cho, nó là kỹ năng được dạy: bởi một người lớn từng ngồi cạnh ta lúc ta khóc mà không quát “nín ngay”, không dúi cho cái kẹo, không bật hoạt hình lên cho xong chuyện. Ai chưa từng được dạy thì lớn lên phải tự học lại từ đầu. Học muộn vẫn hơn không, nhưng phải bắt đầu bằng việc thừa nhận: mình chưa biết.
Phần khó nghe
Quân Sư Nữ muốn nói cho bạn hiểu.
Nếu bạn đang đánh vật với chuyện con nghiện màn hình, việc đầu tiên không phải mua app khóa điện thoại. Là tự hỏi: mình đang dùng thứ gì để qua buổi tối của mình? Rượu, phim, lướt mạng, mua sắm, hay một mối quan hệ chỉ còn cái vỏ? Con bạn không nhìn cái app. Nó nhìn bạn.
Và nếu bạn là đứa con đã lớn của một người cha nghiện rượu, một người mẹ nghiện chịu đựng: cơn thèm cầm điện thoại mỗi khi lòng bất an của bạn hôm nay không phải vì bạn lười hay kém ý chí. Là vì ngày bé không ai ngồi cạnh dạy bạn cách ở yên với một cảm xúc khó. Hiểu điều đó không phải để trách bố mẹ. Là để ngừng trách mình, và bắt đầu học lại.
Cai cho con mà không tự cai cho mình thì chỉ đổi được thiết bị, không đổi được số phận.
Trước khi bạn đóng bài này
Tối nay, trước khi nhắc con tắt điện thoại, bạn thử làm một việc nhỏ: để ý xem tay mình tự động với lấy thứ gì khi trong lòng dâng lên cảm giác khó chịu. Đó chính là “màn hình” của bạn. Bạn không cần vứt nó đi ngay. Chỉ cần nhìn thấy nó. Vì mọi vòng lặp trong nhà đều bắt đầu đứt từ khoảnh khắc có một người lớn dám nhìn thẳng vào cơ chế của chính mình.
Đọc tiếp trong hệ Quân Sư Nữ: mô thức tuổi thơ dẫn đường thế nào · khi nỗi đau của mẹ truyền sang con · Hệ Tư Tưởng Quân Sư Nữ
Chủ đề: Nuôi con và tổn thương liên thế hệ
Đọc thêm cùng chủ đề:
Quát con xong, tối nằm nghĩ lại
Mẹo dạy con chỉ đổi được câu nói lúc đó. Bài tự soi cho bạn thấy cái nếp bên trong khiến mình nổi nóng.
- Chừng 15 phút, miễn phí
- Không có câu đúng hay sai
Bài viết này không thay thế tư vấn hoặc trị liệu cá nhân. Nếu bạn đang trong tình huống nguy hiểm, bị đe dọa, bị bạo lực, hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình, hãy tìm hỗ trợ trực tiếp từ người thân đáng tin, chuyên gia, cơ quan chức năng, hoặc gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống. Tại Việt Nam, trường hợp nguy hiểm có thể gọi 113. Gặp bạo lực gia đình, có thể gọi Tổng đài quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình (24/7) 117. Với trẻ em, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Nếu bạn ở quốc gia khác, hãy dùng số khẩn cấp địa phương.
Bạn yêu sai vì mô thức tuổi thơ dẫn đường.
Khi bạn tỉnh, bạn không còn lặp lại nữa.”
Ảnh chụp màn hình từ chương trình, bản quyền thuộc Channel A, sử dụng cho mục đích bình luận, phân tích.
Đây là một phần của câu chuyện truyền tổn thương qua thế hệ. Đọc bài tổng quan của cụm: Truyền tổn thương qua thế hệ.
Bài cùng chủ đề
Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ
Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.






