Kiểm soát không phải quan tâm: 7 dấu hiệu bị nhầm là yêu, và bảng số liệu khiến bạn lạnh người

Kiểm soát không phải quan tâm: 7 dấu hiệu bị nhầm là yêu, và bảng số liệu khiến bạn lạnh người
Kiểm soát trong tình yêu là khi người đàn ông của bạn quyết thay bạn những việc vốn thuộc về bạn: đi đâu, gặp ai, mặc gì, tiêu bao nhiêu, điện thoại mở cho ai xem. Nó khác quan tâm ở một chỗ rất dễ thử: với quan tâm, bạn vẫn được nói không; với kiểm soát, nói không là có chuyện.
“Anh ta ghen vậy là vì yêu em nhiều.” “Đưa mật khẩu cho nhau mới là tin nhau chứ.” “Anh ta xem định vị vì lo cho em thôi mà.” Nếu bạn từng nói một trong ba câu đó để bênh người yêu mình, bài này dành cho bạn. Vì trong dữ liệu tội phạm học Hàn Quốc, cả ba hành vi đó nằm chung một cột. Cột đó không có tên là tình yêu.
Con số mà giáo sư tâm lý tội phạm nổi tiếng nhất Hàn Quốc cảnh báo
Lee Soo Jung (이수정), giáo sư tâm lý tội phạm Đại học Kyonggi, là gương mặt mà truyền hình Hàn mời mỗi khi có một vụ án chấn động liên quan đến phụ nữ. Trong cuộc phỏng vấn trên YTN Radio tháng 9/2021, bà đưa ra một con số: bạo lực hẹn hò ở Hàn Quốc từ khoảng 9.300 vụ năm 2016 đã tăng gấp đôi chỉ sau 5 năm, và vẫn đang tăng nhanh hơn nữa.
Nhưng điều bà nhấn mạnh không phải là con số. Là cái bẫy ngôn ngữ. Bà đề nghị bỏ hẳn chữ “bạo lực hẹn hò” để gọi đúng tên: bạo lực bạn đời. Vì chữ “hẹn hò” làm người ta tưởng đây là chuyện cãi vã của các cặp yêu nhau, trong khi bản chất nó giống hệt bạo lực gia đình: một người dùng quyền lực để giam người kia. Và bà chỉ ra lỗ hổng chết người của luật Hàn: chỉ cần nạn nhân nói “đừng bắt anh ta”, vụ án đóng lại, kẻ bạo hành nhận được một tấm giấy chứng nhận rằng đây không phải tội. Lần sau, anh ta đánh mạnh hơn.
Câu hỏi là: vì sao nạn nhân lại nói “đừng bắt anh ta”? Câu trả lời nằm ở giai đoạn trước cú đánh đầu tiên rất lâu, ở những hành vi mà cô ấy đã được dạy để gọi là yêu.
Bảng số liệu lạnh người: bạo lực bắt đầu bằng sự “quan tâm”
Năm 2015, Viện Chính sách Hình sự Hàn Quốc (KICJ) khảo sát 4.000 người trưởng thành về bạo lực hẹn hò. Câu hỏi quan trọng nhất: hành vi ĐẦU TIÊN mà kẻ bạo hành làm với nạn nhân là gì? Không phải cú tát. Là kiểm soát hành vi, và đây là bảng xếp hạng:
Kiểm tra bạn đang ở với ai: 26,8%. Gọi điện liên tục đến khi bạn nghe máy: 15,1%. Can thiệp vào cách ăn mặc: 11,3%. Nghi ngờ bạn gặp người khác: 9%. Soát điện thoại, email, mạng xã hội: 8,4%.
Đọc lại bảng đó một lần nữa. Mỗi dòng đều là thứ mà phim ảnh, bạn bè, thậm chí mẹ bạn từng bảo là biểu hiện của một người đàn ông yêu sâu sắc. Và theo KICJ, khi việc kiểm soát hành vi không được tuân theo, mọi thứ leo thang theo đúng một chiếc thang: bạo lực cảm xúc (đập cửa, dậm chân, chửi rủa, gào thét), rồi bạo lực thể xác (ghì chặt, vặn tay, xô vào tường, rồi tát, đá), rồi bạo lực tình dục. Con số ám ảnh nhất: 74,8% phụ nữ bị xâm hại trong mối quan hệ không làm bất cứ điều gì.
Nhà nghiên cứu Evan Stark, người đặt ra khái niệm coercive control (kiểm soát cưỡng ép) trong cuốn sách kinh điển năm 2007, nói rõ: đừng đếm các cú đánh, hãy nhìn cái lồng. Bạo lực bạn đời không phải là một chuỗi sự cố rời rạc. Nó là một chế độ giam giữ, nơi tự do của một người bị tước dần từng mảnh: quyền mặc, quyền đi, quyền gặp, quyền có mật khẩu riêng, quyền im lặng. Cú đánh chỉ là lúc cái lồng hiện hình.
7 dấu hiệu bị nhầm là yêu
1. Ghen với mọi người đàn ông quanh bạn. Được dịch thành: yêu nhiều. Nghĩa thật: anh ta coi bạn là tài sản có nguy cơ bị mất.
2. Đòi mật khẩu điện thoại. Được dịch thành: minh bạch, tin nhau. Nghĩa thật: anh ta cần quyền khám xét. Tin nhau là khi không cần xem mà vẫn yên.
3. Theo dõi định vị. Được dịch thành: lo cho em. Nghĩa thật: bạn đang được quản thúc. Người lo cho bạn hỏi “em về tới chưa”, người kiểm soát bạn hỏi “sao định vị chỉ chỗ đó”.
4. Gọi liên tục đến khi bạn nghe máy. Được dịch thành: nhớ em không chịu nổi. Nghĩa thật: nhu cầu của anh ta khẩn cấp hơn cuộc sống của bạn, mọi lúc.
5. Can thiệp vào cách ăn mặc. Được dịch thành: giữ gìn cho em. Nghĩa thật: cơ thể bạn bị xem là vật trưng bày thuộc quyền quản lý của anh ta.
6. Tách bạn khỏi bạn bè, gia đình. Được dịch thành: chỉ cần hai đứa mình là đủ. Nghĩa thật: nhân chứng đang được mời ra khỏi phòng, từng người một.
7. Nổi giận dữ dội khi bị từ chối. Được dịch thành: vì yêu em quá nên mất kiểm soát. Nghĩa thật: đây là dấu hiệu nguy hiểm nhất. Cơn giận khi bị nói “không” cho biết anh ta chưa từng coi bạn là một người có quyền nói “không”.
“Những người đàn ông này tin chắc rằng hành vi ngược đãi, giày vò người phụ nữ chính là tình yêu. Họ không phân biệt được cảm xúc yêu và cảm xúc bạo lực, nên trong trường hợp tồi tệ nhất, họ giết chính người mình yêu.”
Câu này đáng sợ ở chỗ: kẻ kiểm soát thường không diễn kịch. Anh ta tin thật rằng đó là yêu. Vì thế bạn không thể chờ anh ta tỉnh ra để xác nhận giúp bạn rằng đây là kiểm soát. Người duy nhất có thể gọi đúng tên cái lồng là người đang ngồi trong nó.
Vì sao phụ nữ Việt dễ đọc nhầm tín hiệu
Bạn không cần sống ở Hàn để dính cái bẫy này. Ở Việt Nam, cái bẫy còn được trải thảm. Chúng ta lớn lên với câu “có ghen mới là yêu”. Phim ảnh dạy rằng người đàn ông giật điện thoại của bạn gái, cấm cô mặc váy ngắn, đứng chặn trước cổng công ty là lãng mạn. Bạn bè bình luận “được anh ta quản vậy còn than gì nữa”.
Và sâu hơn: rất nhiều người trong chúng ta lớn lên trong những gia đình mà kiểm soát chính là ngôn ngữ duy nhất của tình thân. Bố kiểm soát mẹ “vì lo cho cái nhà này”. Mẹ đọc nhật ký của con “vì thương con”. Đứa trẻ lớn lên trong căn nhà đó học được một phương trình lệch: được kiểm soát nghĩa là được quan tâm, bị bỏ mặc tự do nghĩa là không ai cần mình. Hai mươi năm sau, khi gặp một người đàn ông đòi mật khẩu ngay tháng đầu, cô gái đó không thấy báo động. Cô thấy ấm áp.
Không phải bạn ngây thơ. Là máy dịch tín hiệu trong bạn được cài đặt sai từ nhỏ, và nó đang dịch chữ “kiểm soát” thành chữ “yêu” một cách hoàn toàn tự động.
Phần khó nghe
Quân Sư Nữ muốn nói cho bạn hiểu.
Kiểm soát không bao giờ đứng yên. Hôm nay là mật khẩu, mai là cách ăn mặc, mốt là bạn bè của bạn, rồi đến lương của bạn, rồi đến quyền được buồn của bạn. Bảng số liệu KICJ không phải danh sách các kiểu người yêu. Nó là các bậc của một chiếc thang, và chiếc thang đó chỉ đi theo một hướng.
Đừng chờ cú đánh đầu tiên để được phép gọi đây là bạo lực. Đến lúc đó, bạn đã ở trong lồng lâu tới mức chính bạn sẽ là người nói “đừng bắt anh ta”.
Và một điều cuối: tự do của bạn không phải là phần thưởng anh ta phát cho khi bạn ngoan. Ngày bạn phải xin phép để sống, mối quan hệ đó đã đổi tên rồi.
Trước khi bạn đóng bài này
Thử làm một phép kiểm tra nhỏ: trong tuần qua, có quyết định nào của bạn, mặc gì, gặp ai, về lúc mấy giờ, được đưa ra vì bạn muốn, hay vì bạn muốn tránh phản ứng của anh ta? Đếm thật. Con số đó nói cho bạn biết bạn đang sống trong một mối quan hệ, hay đang sống trong một bản nội quy.
Đọc tiếp trong hệ Quân Sư Nữ: cách đặt ranh giới · đàn ông ái kỷ là gì · Hệ Tư Tưởng Quân Sư Nữ
Chủ đề: Yêu sai người và vòng lặp
Đọc thêm cùng chủ đề:
Vì sao bạn cứ đau theo đúng một kiểu
Phần nhiều cái kiểu ấy bắt đầu từ căn nhà hồi nhỏ, trước cả người yêu đầu tiên.
- Bài trắc nghiệm khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí
- Làm xong có ngay bản đồ của riêng bạn
- Làm lúc bạn có một mình và yên tĩnh
Bài viết này không thay thế tư vấn hoặc trị liệu cá nhân. Nếu bạn đang trong tình huống nguy hiểm, bị đe dọa, bị bạo lực, hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình, hãy tìm hỗ trợ trực tiếp từ người thân đáng tin, chuyên gia, cơ quan chức năng, hoặc gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống. Tại Việt Nam, trường hợp nguy hiểm có thể gọi 113. Gặp bạo lực gia đình, có thể gọi Tổng đài quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình (24/7) 117. Với trẻ em, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Nếu bạn ở quốc gia khác, hãy dùng số khẩn cấp địa phương.
Bạn yêu sai vì mô thức tuổi thơ dẫn đường.
Khi bạn tỉnh, bạn không còn lặp lại nữa.”
Bài cùng chủ đề
Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ
Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.






