Ly hôn và làm lại

69% đơn ly hôn do phụ nữ nộp: không phải phụ nữ hết kiên nhẫn, là hôn nhân đang vắt kiệt đúng một người

featured-69-phan-tram-don-ly-hon-phu-nu

69% đơn ly hôn do phụ nữ nộp: không phải phụ nữ hết kiên nhẫn, là hôn nhân đang vắt kiệt đúng một người

Dữ liệu · Stanford & Michigan

“Em mà ly hôn thì cả nhà này tan nát.” Câu đó người ta chỉ nói với phụ nữ. Và con số ở tòa án cho thấy phụ nữ vẫn nộp đơn. Không phải lác đác. Là 69 phần trăm, gần 7 trên 10 lá đơn ly hôn. Trước khi ai đó kịp kết luận “phụ nữ thời nay ích kỷ”, Quân Sư Nữ muốn bạn xem hai con số nữa. Hai con số giải thích vì sao người được cho là “giữ lửa gia đình” lại là người dập lửa.

Con số thứ nhất: 69%

Bảy mươi phần trăm đơn ly hôn do phụ nữ nộp không có nghĩa phụ nữ kém kiên nhẫn hơn. Nhiều người vợ đã gánh phần lớn lao động cảm xúc của cả nhà trong im lặng suốt nhiều năm, đến khi kiệt sức thì người ngoài mới thấy một quyết định đột ngột. Ly hôn hiếm khi là phút bốc đồng. Nó thường là dấu chấm hết của một quá trình mòn mỏi mà không ai kịp nhìn thấy.

Năm 2015, giáo sư xã hội học Michael Rosenfeld của Đại học Stanford công bố nghiên cứu trên dữ liệu khảo sát quốc gia Mỹ “How Couples Meet and Stay Together”, theo dõi hơn 2.200 người trong các mối quan hệ khác giới. Kết quả: trong các vụ ly hôn, 69% do người vợ khởi xướng. Chồng chỉ chiếm 31%. Tạp chí Time đưa tin với tiêu đề thẳng băng: vì sao phụ nữ là người đòi ly hôn.

Nhưng chi tiết đắt nhất của nghiên cứu không nằm ở con số 69%. Nó nằm ở phép so sánh: trong các cặp YÊU NHAU mà chưa cưới, kể cả sống chung, tỷ lệ chia tay do phụ nữ và đàn ông khởi xướng gần như bằng nhau. Không có khác biệt thống kê.

Nghĩa là vấn đề không nằm ở phụ nữ. Phụ nữ không “mau chán” hơn đàn ông, không “thiếu kiên nhẫn” hơn đàn ông. Khi quan hệ còn là quan hệ, hai bên rời đi ngang nhau.

Vấn đề nằm ở chính cuộc hôn nhân. Có một thứ gì đó xảy ra sau đám cưới khiến trải nghiệm của người vợ tụt xuống. Rosenfeld đo được luôn: phụ nữ đã kết hôn báo cáo chất lượng mối quan hệ thấp hơn chồng họ, trong khi ở các cặp chưa cưới, hai bên hài lòng ngang nhau. Và xu hướng vợ là người nộp đơn đã ổn định trong dữ liệu Mỹ từ tận thập niên 1940. Đây không phải mốt của thời đại mạng xã hội.

Con số thứ hai: cộng 7 giờ và trừ 1 giờ

Thứ gì xảy ra sau đám cưới? Viện Nghiên cứu Xã hội của Đại học Michigan có một câu trả lời được đo bằng nhật ký thời gian, phương pháp chính xác nhất để biết con người thật sự dùng thời gian vào việc gì, trên mẫu đại diện các gia đình Mỹ, do giáo sư Frank Stafford chủ trì.

Kết quả: có chồng khiến khối lượng việc nhà của người phụ nữ TĂNG thêm khoảng 7 giờ mỗi tuần. Còn có vợ giúp người đàn ông GIẢM khoảng 1 giờ việc nhà mỗi tuần.

Đọc lại lần nữa cho rõ: cùng một đám cưới, một người được tặng thêm một ngày làm việc không lương mỗi tuần, người kia được tặng một giờ nghỉ.

Bảy giờ mỗi tuần là 364 giờ mỗi năm. Mười năm hôn nhân là hơn 3.600 giờ, tương đương gần hai năm làm việc văn phòng toàn thời gian, không lương, không ngày phép, không ai ghi nhận. Và đó mới chỉ là việc nhà đo đếm được, chưa tính phần không đo được: nhớ lịch tiêm của con, nhớ sinh nhật mẹ chồng, nhớ nhà sắp hết nước mắm, nhớ cảm xúc của tất cả mọi người trong nhà trừ chính mình.

Bạn không cần sống ở Mỹ để thấy mình trong hai con số này

Bạn chỉ cần nhớ lại lần gần nhất bạn ốm, và bữa cơm hôm đó vẫn là câu hỏi dành cho bạn. Lần gần nhất bạn đi công tác, và trở về thấy cái nhà như vừa qua bão, kèm câu “em đi mấy hôm anh với con toàn ăn mì”. Lần gần nhất bạn nói “em mệt quá”, và nhận lại “thì thuê người giúp việc đi”, như thể cái mệt của bạn là lỗi vận hành của bạn.

Ở Việt Nam, lớp nghĩa còn dày hơn: con dâu trưởng, giỗ chạp, Tết nội Tết ngoại, “phụ nữ là phải biết hy sinh”. Cô gái nào lớn lên cũng từng thấy mẹ mình ăn sau cùng, gắp miếng ngon cho chồng con, và được khen là “đảm”. Cái khen đó là bản hợp đồng vô hình: em làm hết đi, đổi lại em được gọi là phụ nữ tốt.

Hôn nhân không làm phụ nữ khổ vì đàn ông là kẻ xấu. Hôn nhân làm phụ nữ khổ vì nó kích hoạt một kịch bản vai trò đã cài sẵn từ gia đình gốc của cả hai người: anh ta trở về thành con trai của mẹ anh ta, được phục vụ. Còn bạn trở thành mẹ của anh ta, kiêm mẹ của con, kiêm dâu của nhà anh ta. Người yêu biến mất. Còn lại một nhân viên vận hành gia đình.

• • •

Trong các mối quan hệ chưa kết hôn, hai giới chia tay ngang nhau. Chỉ trong hôn nhân, phụ nữ mới trở thành người chủ động rời đi: 69 trên 100 lá đơn.

Michael Rosenfeld · Đại học Stanford, khảo sát How Couples Meet and Stay Together · 2015
Quân Sư Nữ

Rosenfeld lý giải: hôn nhân với tư cách một thiết chế vẫn chưa tiến hóa kịp. Phụ nữ đã đi làm, đã có thu nhập, đã có kỳ vọng về bình đẳng, nhưng cánh cửa hôn nhân vẫn dẫn vào một ngôi nhà được thiết kế từ thế kỷ trước, nơi mặc định ai rửa bát, ai nhớ lịch, ai hy sinh sự nghiệp khi con ốm. Người ta hay nói phụ nữ ly hôn vì “kỳ vọng cao quá”. Dữ liệu nói ngược lại: phụ nữ ly hôn vì đã hạ kỳ vọng trong nhiều năm, đến mức kỳ vọng cuối cùng còn sót lại chỉ là được nhìn thấy. Và đến cả cái đó cũng không có.

Phần khó nghe

Quân Sư Nữ muốn nói cho bạn hiểu.

Nếu bạn đang ở trong một cuộc hôn nhân như vậy và bạn là người muốn dừng lại, bạn không phải kẻ phá nhà. Cái nhà đó đã được xây trên sức của một mình bạn từ lâu. Bạn rút tay ra thì nó lung lay, điều đó chỉ chứng minh nó chưa bao giờ là công trình của hai người.

Không phải bạn bỏ cuộc trước. Là bạn nhìn ra sự thật trước.

Nhưng cũng phải sòng phẳng chiều ngược lại: nộp đơn không tự động là tỉnh. Có người ly hôn xong lại tìm đúng một người đàn ông y hệt, vì cái kịch bản “mình phải gánh thì mới được yêu” vẫn nằm nguyên trong người. Tờ đơn giải quyết cuộc hôn nhân. Nó không giải quyết mô thức.

Trước khi bạn đóng bài này

Đừng vội hỏi “mình có nên ly hôn không”. Hãy hỏi câu này trước: trong nhà bạn lúc này, nếu bạn ngừng làm tất cả những việc không ai nhìn thấy trong đúng một tuần, ai sẽ là người nhận ra đầu tiên, và họ sẽ nói câu gì? Câu trả lời sẽ cho bạn biết bạn đang được yêu, hay đang được sử dụng.

Đọc tiếp trong hệ Quân Sư Nữ: khi ly hôn xong vẫn sụp đổ · người vợ cô đơn nhất trong nhà · Hệ Tư Tưởng Quân Sư Nữ

Sau ly hôn, bạn đang nuôi con bằng gì?

Có người nuôi con bằng sức, có người bằng tội lỗi, có người bằng cơn giận còn sót. Bài test 13 câu cho bạn thấy mình đang đứng ở đâu.

  • 13 câu, chừng 5 phút, miễn phí
  • Kết quả hiện ngay, không cần để lại email

Làm bài test

Chưa có con thì làm bài dành cho người độc thân.

Nếu bạn đang không an toàn
Bài viết này không thay thế tư vấn hoặc trị liệu cá nhân. Nếu bạn đang trong tình huống nguy hiểm, bị đe dọa, bị bạo lực, hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình, hãy tìm hỗ trợ trực tiếp từ người thân đáng tin, chuyên gia, cơ quan chức năng, hoặc gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống. Tại Việt Nam, trường hợp nguy hiểm có thể gọi 113. Gặp bạo lực gia đình, có thể gọi Tổng đài quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình (24/7) 117. Với trẻ em, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Nếu bạn ở quốc gia khác, hãy dùng số khẩn cấp địa phương.
“Bạn không yêu sai vì bạn ngốc.
Bạn yêu sai vì mô thức tuổi thơ dẫn đường.
Khi bạn tỉnh, bạn không còn lặp lại nữa.”
Nguồn: Michael Rosenfeld, Stanford University, “Who wants the Breakup? Gender and Breakup in Heterosexual Couples” (2015) · Time · American Sociological Association · Nghiên cứu việc nhà: Frank Stafford, University of Michigan Institute for Social Research, “Exactly how much housework does a husband create?”

Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ

Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.

Bạn nghĩ gì về bài này?

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chọn cookie