Anh ta vẫn yêu vợ. Và anh ta vẫn ngoại tình. Esther Perel giải thích nghịch lý khiến phụ nữ phát điên

Anh ta vẫn yêu vợ. Và anh ta vẫn ngoại tình. Esther Perel giải thích nghịch lý khiến phụ nữ phát điên
Người đàn ông vẫn có thể yêu vợ mà vẫn ngoại tình. Nhà trị liệu Esther Perel thấy nhiều người ngoại tình không ở trong một cuộc hôn nhân tệ. Ngoại tình không đo giá trị người vợ, nó cho thấy một cấu trúc tách rời bên trong người ngoại tình. Giải thích không phải bao biện.
Góc nhìn chuyên gia · Esther Perel
Câu khiến phụ nữ bị phản bội đau nhất không phải là “anh yêu người khác rồi”. Là câu “anh vẫn yêu em”. Vì nếu anh ta vẫn yêu, thì cái việc anh ta làm sau lưng bạn gọi là gì? Và nếu câu đó là thật, thì bạn bám vào đâu để quyết định đi hay ở? Hôm nay Quân Sư Nữ mượn Esther Perel, nhà trị liệu cặp đôi nổi tiếng nhất thế giới về chủ đề ngoại tình, để trả lời câu hỏi mà rất nhiều bạn đã nhắn: tại sao anh ta ngoại tình trong khi nhà cửa êm ấm, và “anh vẫn yêu em” có thể đúng đến mức nào.
Người phụ nữ ngồi giữa hàng trăm cuộc ngoại tình
Esther Perel là nhà trị liệu tâm lý người Bỉ, làm việc tại New York, tác giả hai cuốn sách bán chạy toàn cầu, trong đó có “The State of Affairs”, bản tiếng Việt là “Nội tình của ngoại tình”. Năm 2015, bà đứng trên sân khấu TED với bài nói “Rethinking infidelity”, đến nay đã gần 25 triệu lượt xem. Gần ba mươi năm, bà ngồi nghe hàng trăm cặp đôi sau khi chuyện vỡ lở. Người ngoại tình ngồi một bên. Người bị phản bội ngồi một bên. Và bà phát hiện một điều ngược đời.
Rất nhiều người ngoại tình không hề ở trong một cuộc hôn nhân tệ. Họ không bị vợ bỏ bê. Họ không hết yêu. Nhiều người trong số họ còn tin vào chung thủy một cách thành thật. Họ thấy giằng xé thật sự giữa giá trị mình tin và việc mình đang làm. Vậy mà họ vẫn bước qua ranh giới.
Perel để ý một chi tiết khiến bà thay đổi cách nhìn: rất nhiều thân chủ của bà bắt đầu ngoại tình không phải sau một trận cãi nhau với vợ, mà sau một đám tang. Sau khi cha mất. Sau khi mẹ mất. Sau một buổi khám bệnh nhận tin xấu. Sau cái khoảnh khắc người ta đứng trước câu hỏi: đời mình chỉ có vậy thôi sao? Mình sẽ sống thêm 25 năm nữa y hệt thế này à? Mình còn được cảm thấy “cái cảm giác đó” lần nào nữa không?
Bà gọi đó là cái bóng của cái chết đứng sau nhiều cuộc ngoại tình. Một số cuộc ngoại tình, theo lời bà, là nỗ lực đánh lùi cảm giác chết dần bên trong, một liều thuốc giải cho cái chết. Nghe rất văn chương. Nhưng bạn để ý: trong toàn bộ câu chuyện đó, không có chữ nào nói về người vợ cả. Cuộc khủng hoảng nằm hoàn toàn bên trong người đàn ông.
Bạn không cần chồng ngoại tình mới cần đọc bài này
Bạn chỉ cần đã từng nghe, hoặc sợ một ngày phải nghe, những câu này: “Anh vẫn yêu em mà.” “Em không thiếu gì cả, lỗi tại anh.” “Với cô ấy, anh thấy mình là một người khác.” “Anh cũng không hiểu tại sao anh làm vậy.” Và câu hỏi mọc lên trong đầu bạn lúc ba giờ sáng: mình thiếu cái gì? Mình không đủ đẹp, không đủ dịu dàng, không đủ thú vị chỗ nào?
Phụ nữ Việt được dạy từ bé rằng đàn ông hư là do đàn bà không biết giữ. Mẹ chồng nói thế. Hàng xóm nói thế. Cả những bài “bí quyết giữ chồng” trên mạng cũng nói thế. Nên khi chồng ngoại tình, việc đầu tiên người vợ làm không phải là giận, mà là soi gương tìm lỗi của mình. Bài nói của Perel đập thẳng vào niềm tin đó. Vấn đề là đập theo hướng nào, lát nữa Quân Sư Nữ sẽ nói phần mà ít ai chịu nói nốt.
Đi tìm một phiên bản khác của chính mình
Câu phân tích trung tâm của Perel nằm ở đây. Khi một người đàn ông đi tìm ánh mắt của một người phụ nữ khác, thứ anh ta quay lưng lại không phải lúc nào cũng là vợ. Thứ anh ta quay lưng lại là con người mà chính anh ta đã trở thành. Anh chán cái phiên bản đang còng lưng trả nợ, ngồi họp nghe sếp mắng, về nhà thành “bố thằng Bin”. Trong mắt người mới, anh ta được làm lại từ đầu: hài hước, phong độ, được ngưỡng mộ, chưa từng thất bại. Người tình không cho anh ta một người phụ nữ tốt hơn. Người tình cho anh ta một tấm gương đẹp hơn.
Đến đây thì Perel dừng lại. Bà là nhà trị liệu cặp đôi, nhiệm vụ của bà là giúp hai người hiểu nhau. Nhưng Quân Sư Nữ muốn đào thêm một tầng mà bài TED không đào, vì bạn, người đang đọc, cần tầng đó hơn.
Tại sao đàn ông khủng hoảng hiện sinh lại đi mượn một người phụ nữ mới để soi mình, thay vì ngồi xuống đối diện với chính mình? Vì rất nhiều người đàn ông lớn lên trong những gia đình không ai dạy con trai cách ở một mình với cảm xúc. Buồn thì bị mắng là yếu đuối. Sợ thì phải giấu. Trống rỗng thì đi nhậu. Cả tuổi thơ, cảm xúc của họ được “thuê ngoài” cho phụ nữ xử lý: mẹ dỗ, chị nhường, rồi lớn lên thì vợ gánh. Nên khi cơn trống rỗng tuổi trung niên ập đến, phản xạ của họ không phải là nhìn vào trong, mà là tìm một người phụ nữ mới để ủy thác. Ngoại tình, ở tầng sâu nhất, không phải chuyện ham của lạ. Là chuyện một người đàn ông không có khả năng tự đối diện với mình, và quen được phụ nữ xử lý hộ cảm xúc từ bé.
Hiểu điều này, bạn sẽ thấy câu “anh vẫn yêu em” có thể hoàn toàn thật. Anh ta không đi tìm người thay thế bạn. Anh ta đi tìm người thay thế chính anh ta. Nhưng thật thì sao? Câu đó đúng mà vẫn vô nghĩa. Vì câu hỏi của hôn nhân chưa bao giờ là “anh có còn yêu không”. Câu hỏi là: khi khủng hoảng, anh chọn xử lý nó trên lưng ai.
“Không hẳn là chúng ta đang đi tìm một người khác. Chúng ta đang đi tìm một phiên bản khác của chính mình.”
(It isn't so much that we are looking for another person, as much as we are looking for another self.)
Câu này được trích đi trích lại khắp thế giới, nhưng thường bị dùng sai mục đích. Người ngoại tình dùng nó để được thông cảm. Người thứ ba dùng nó để tự nhủ mình là “định mệnh”. Còn Quân Sư Nữ muốn bạn dùng nó theo cách duy nhất có lợi cho bạn: để ngừng tự trách. Anh ta đi tìm phiên bản khác của anh ta. Nghĩa là cái thiếu nằm trong anh ta. Không nằm trong bạn.
Ranh giới giữa giải thích và bao biện
Đây là chỗ bạn phải tỉnh nhất khi đọc Perel, hoặc khi nghe bất cứ ai trích Perel cho bạn nghe. Giải thích trả lời câu hỏi “tại sao chuyện này xảy ra”. Bao biện trả lời câu hỏi “tại sao bạn nên bỏ qua”. Hai câu đó không liên quan gì đến nhau, nhưng người ngoại tình và gia đình anh ta sẽ luôn cố nối chúng lại làm một.
“Anh khủng hoảng” là giải thích. “Anh khủng hoảng nên em đừng làm to chuyện” là bao biện. “Anh đi tìm chính mình” là giải thích. “Anh đi tìm chính mình chứ có phải hết yêu em đâu, mình bỏ qua nhé” là bao biện. Bạn được phép hiểu nguyên nhân sâu xa của một hành vi, và vẫn từ chối sống chung với hành vi đó. Hiểu không phải là tha. Hiểu là để quyết định cho đúng, đi hay ở, bằng cái đầu của bạn chứ không bằng cơn hoảng loạn của bạn.
Chính Perel cũng không hề nói “vì vậy hãy tha thứ”. Bà nói ngoại tình là sự phản bội tột cùng, và nó tàn phá vì nó đập vỡ cảm giác an toàn của người ở lại. Bà chỉ yêu cầu một điều: đừng giản lược nó thành “hôn nhân tệ” hay “vợ kém”. Vì giản lược kiểu đó, người trả giá đầu tiên luôn là người vợ.
Phần khó nghe
Quân Sư Nữ muốn nói cho bạn hiểu.
Nếu chồng bạn ngoại tình, bạn sẽ rất muốn tin rằng vấn đề nằm ở mình, vì nếu lỗi ở mình thì mình sửa được, và sửa xong thì mọi thứ sẽ như cũ. Tin như vậy đỡ sợ hơn là chấp nhận sự thật: bạn không kiểm soát được chuyện này, từ đầu đã không.
Không phải bạn thiếu gì nên anh ta ra ngoài. Là anh ta thiếu khả năng đối diện với chính mình, và bạn không bao giờ bù được khoản đó, dù có gầy đi mười cân hay dịu dàng gấp đôi.
Và nếu anh ta nói “anh vẫn yêu em” để bạn ở lại, hãy hỏi anh ta một câu thôi: vậy lần khủng hoảng sau, anh định xử lý bằng gì? Nếu anh ta không trả lời được, thì “vẫn yêu” chỉ là vé giữ chỗ, không phải lời hứa.
Trước khi bạn đóng bài này
Bạn không cần quyết định đi hay ở ngay hôm nay. Nhưng bạn cần tách hai câu hỏi này ra khỏi nhau, vì chúng đã dính vào nhau quá lâu trong đầu bạn: “Anh ta có yêu mình không?” và “Mình có đang được an toàn trong cuộc hôn nhân này không?” Câu thứ nhất là chuyện của anh ta. Câu thứ hai mới là chuyện của bạn. Hôm nay, bạn chỉ cần trả lời câu thứ hai.
Đọc bài tổng quan: Ngoại tình là cấu trúc, không phải một sự kiện.
Đọc tiếp trong hệ Quân Sư Nữ: vì sao người đàn ông rút lui · tổn thương sau phản bội nhìn theo cấu trúc · Hệ Tư Tưởng Quân Sư Nữ
Chủ đề: Ngoại tình và phản bội
Đọc thêm cùng chủ đề:
- Ngoại tình 25 năm trong hôn nhân 40 năm: vì sao người vợ “không thấy”, và sửa chữa thật sự bắt đầu từ đâu
- Chồng cũ ngoại tình biến mất 2 năm, quay lại nói: “Hiến gan cho tôi thì tôi mới trả tiền nuôi con”
- Máy phát hiện nói dối bảo chồng nói thật. Người vợ vẫn xách vali rời trại, vì thứ đã chết không phải sự thật
- Bạn trai ngoại tình 50 lần trong 4 năm, cô gái 25 tuổi vẫn tính chuyện cưới vì ‘anh ta hợp gu'
Hôn nhân của bạn đang chạy theo nếp nào?
Cãi một chuyện cũ lần thứ mười, hay im lặng cả tuần. Bài test 13 câu gọi tên cái nếp đang lặp trong nhà bạn.
- 13 câu, chừng 5 phút, miễn phí
- Kết quả hiện ngay, không cần để lại email
- Nếu người khác có thể xem điện thoại của bạn, mở trang trong tab ẩn danh
Bài viết này không thay thế tư vấn hoặc trị liệu cá nhân. Nếu bạn đang trong tình huống nguy hiểm, bị đe dọa, bị bạo lực, hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình, hãy tìm hỗ trợ trực tiếp từ người thân đáng tin, chuyên gia, cơ quan chức năng, hoặc gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống. Tại Việt Nam, trường hợp nguy hiểm có thể gọi 113. Gặp bạo lực gia đình, có thể gọi Tổng đài quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình (24/7) 117. Với trẻ em, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Nếu bạn ở quốc gia khác, hãy dùng số khẩn cấp địa phương.
Bạn yêu sai vì mô thức tuổi thơ dẫn đường.
Khi bạn tỉnh, bạn không còn lặp lại nữa.”
Bài cùng chủ đề
Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ
Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.






