Vì sao yêu rồi vẫn thấy trống rỗng
Bạn đang ở trong một mối quan hệ. Người ấy không tệ, có khi còn tốt. Vậy mà sâu bên trong vẫn có một khoảng trống không gì lấp được, một cảm giác thiếu mà bạn không gọi tên nổi. Không phải người kia chưa yêu bạn đủ. Là cái trống ấy có gốc ở một nơi không một người yêu nào với tới được.
Cảm giác trống rỗng ngay khi đang được yêu là một trong những trải nghiệm gây hoang mang nhất, vì nó đi ngược với điều ta tưởng tình yêu sẽ mang lại. Nhiều người phản ứng bằng cách đòi hỏi người kia nhiều hơn, hoặc đổi người, rồi vẫn trống như cũ. Để hiểu, cần nhìn cái trống này đến từ đâu, và vì sao không một ai khác lấp được nó thay bạn.
Có hai loại trống rất khác nhau
Loại thứ nhất đến từ mối quan hệ: người kia thật sự vắng mặt về cảm xúc, không lắng nghe, không có mặt khi bạn cần. Đây là cái trống có địa chỉ, và nó nói về khoảng cách giữa hai người. Loại thứ hai khác hẳn: nó đi theo bạn vào mọi mối quan hệ, kể cả những mối quan hệ tử tế. Đây là cái trống có gốc bên trong bạn, và nó không mất đi dù người bên cạnh có tốt tới đâu.
Phân biệt được hai loại là bước đầu tiên. Vì nếu cái trống là loại thứ hai mà bạn cứ chữa bằng cách đổi người hoặc siết người kia gần hơn, bạn sẽ mãi đuổi theo một thứ không nằm ở nơi bạn đang tìm. Bài này nói về loại thứ hai, cái trống đi theo bạn.

Vì sao người khác không lấp được chỗ trống của bạn
Nhà trị liệu David Schnarch dùng khái niệm sự phân lập bản thân để mô tả năng lực giữ một cái tôi rõ ràng ngay khi đang gần gũi ai đó. Người có mức phân lập thấp thì hòa tan vào người kia, và phụ thuộc vào bạn đời để được công nhận, được thấy mình có giá. Khi giá trị của mình bị giao hết cho người khác cầm, thì dù người đó yêu bạn cách mấy, bên trong vẫn trống, vì cái nền lẽ ra bạn tự đứng đã bị đặt nhờ lên vai người khác.
Tâm lý học về động lực cũng chỉ ra điều tương tự: khi những nhu cầu cốt lõi như được là chính mình, được tự chủ, được kết nối thật không được nuôi, người ta thấy hụt, thấy thiếu, thấy một cảm giác chung là có gì đó đang khuyết. Một mối quan hệ có thể đáp ứng phần kết nối, nhưng không thể đáp ứng thay bạn phần được là chính mình và tự chủ. Hai phần đó chỉ bạn mới nuôi được.
Khi bạn chạy bằng một cái bình rỗng
Hình dung bên trong mỗi người có một cái bình. Khi bình đầy, bạn bước vào mối quan hệ để chia sẻ phần đầy ấy. Khi bình rỗng, bạn bước vào để xin được đổ đầy. Và đây là chỗ đau: không một người nào, dù yêu bạn tới đâu, rót đủ để làm đầy một cái bình mà chính bạn đã thôi tự rót. Họ rót được một lúc, rồi cạn, rồi bạn lại thấy trống, rồi lại đòi thêm.
Cái trống khi đó không phải bằng chứng người kia thiếu sót. Nó là tín hiệu bạn đang sống xa chính mình: đã lâu không hỏi mình thật sự muốn gì, coi trọng gì, cần gì ngoài một bàn tay để nắm. Càng đòi người khác lấp, bạn càng đi xa cái nguồn duy nhất rót đầy được, là chính bạn.
Lấp chỗ trống từ phía trong
Quay về với cái bình của mình không phải là tự cô lập hay thôi cần ai. Nó là tập lại những việc rất cơ bản mà bạn có thể đã bỏ quên: nhận ra mình đang cảm gì mà không vội đẩy cho người khác xử lý, làm những điều có nghĩa với riêng mình kể cả khi không ai chứng kiến, giữ lại một phần đời sống là của riêng bạn trong khi vẫn gắn bó. Đó là cách cái bình được tự rót lại từ bên trong.
Điều thú vị là khi bạn thôi giao cho người kia trách nhiệm làm đầy mình, mối quan hệ thường nhẹ hơn và gần hơn, chứ không xa đi. Vì người bên cạnh không còn phải gánh một việc bất khả, họ được trở lại làm người đồng hành thay vì cái phao. Và bạn, khi đã tự đứng được, mới thật sự có gì đó để trao.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tôi vẫn thấy trống dù người yêu đối xử tốt?
Vì có một loại trống không đến từ mối quan hệ mà có gốc bên trong bạn, và nó đi theo bạn vào cả những mối quan hệ tử tế. Thường nó xuất hiện khi bạn đã giao giá trị và sự ổn định của mình cho người khác cầm, hoặc khi những nhu cầu được là chính mình và tự chủ chưa được nuôi. Người kia tốt tới đâu cũng không lấp thay được phần đó.
Làm sao biết cái trống đến từ người kia hay từ chính tôi?
Hãy nhìn xem cảm giác trống có theo bạn qua nhiều mối quan hệ khác nhau không. Nếu nó chỉ xuất hiện với một người cụ thể vốn hay vắng mặt cảm xúc, đó là cái trống có địa chỉ, nói về khoảng cách giữa hai người. Nếu nó đi theo bạn vào cả những mối quan hệ tốt, đó là cái trống có gốc bên trong.
Đổi người mới có hết trống không?
Nếu cái trống có gốc bên trong, đổi người thường chỉ dời cảm giác đó sang mối quan hệ kế tiếp. Người mới có thể rót đầy một thời gian rồi cũng cạn, vì không ai làm đầy nổi một cái bình mà chính chủ đã thôi tự rót. Chừng nào nguồn bên trong chưa được khơi lại, cái trống vẫn quay về.
Tự lấp chỗ trống có phải là thôi cần người khác không?
Không. Quay về với chính mình không phải tự cô lập, mà là thôi giao cho người kia một việc bất khả. Khi bạn tự đứng được, mối quan hệ thường nhẹ và gần hơn, vì người bên cạnh được làm người đồng hành thay vì cái phao, còn bạn mới thật sự có gì đó để trao.
Nguồn tham khảo
- Schnarch, D. Passionate Marriage. Khái niệm phân lập bản thân (differentiation) và sự hòa tan ở mức phân lập thấp.
- Self-Determination Theory (Deci và Ryan): nhu cầu tự chủ, năng lực, kết nối; thiếu hụt dẫn tới cảm giác trống và giảm động lực.
- Khái niệm sống xa chính mình và việc trao giá trị bản thân cho người khác cầm như gốc của cái trống dai dẳng.
Chủ đề: Tự nhận thức và phát triển
Đọc thêm cùng chủ đề:
Lo cho mọi người lâu rồi, giờ tới lượt mình
Khóa 77 Ngày Trở Về tập lại việc lo cho bản thân bằng bước nhỏ, mỗi ngày 10 tới 15 phút, học qua thư.
Đi tiếp cùng Quân Sư Nữ
Để thấy bạn đang hay giao phần nào của mình cho người khác cầm, hãy bắt đầu từ bài trắc nghiệm gốc rễ của tôi, khoảng 30 câu. Và nếu bạn muốn khơi lại cái nguồn bên trong một cách bài bản, 77 Ngày Trở Về Với Chính Mình đi cùng bạn việc đó.
Đọc thêm yêu bằng giá trị thay vì cảm xúc và trang nền Tự nhận thức: sống trong cấu trúc mới.
Bài cùng chủ đề
Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ
Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.







