Tự nhận thức và phát triển

Chữa lành thật khác gì tích cực giả tạo

Chữa thật khác tích cực giả

Chữa lành thật khác gì tích cực giả tạo

Chữa lành thật là dám nhìn vào nỗi đau, gọi tên nó, và đi qua nó dù không thẳng hàng. Tích cực giả tạo thì ngược lại: ép mình vui, dán một câu lạc quan lên trên, và coi cảm xúc tiêu cực là điều cần dẹp nhanh. Hai thứ trông giống nhau ở chỗ đều nói về sự ổn, nhưng một bên xử lý nỗi đau, một bên chỉ giấu nó đi.

Sau đổ vỡ, ai cũng được khuyên cùng một câu: mạnh mẽ lên, nghĩ tích cực vào, mọi chuyện rồi sẽ ổn. Cô làm đúng vậy. Cô bận rộn, cô cười, cô đăng những câu truyền cảm hứng. Sáu tháng sau, một chuyện nhỏ làm cô bật khóc không dừng được. Hóa ra cái cô tưởng là đã vượt qua, chỉ là đã giấu kỹ.

Chữa lành thật khác tích cực giả tạo thế nào

Sơ đồ chữa lành thật khác tích cực giả tạo
Một bên giấu nỗi đau, một bên đi qua nó.

Tích cực giả tạo là sự khăng khăng phải giữ một trạng thái vui vẻ, lạc quan, và gạt đi hay phủ nhận cảm xúc thật, bất kể tình huống có đau tới đâu. Nó nghe tử tế nhưng lại gửi một thông điệp ngầm: cảm xúc tiêu cực của bạn là sai, là cần dẹp. Tâm lý học tích cực lành mạnh thì không chối bỏ khổ đau; nó thừa nhận nỗi đau rồi mới giúp người ta nuôi hy vọng và sức bền.

Chữa lành thật khó chịu hơn nhiều. Nó là quay lại nhìn vùng trống cũ, gọi đúng tên cảm xúc, và chịu đựng nó mà không vội lấp. Cách Quân Sư Nữ nhìn việc này theo cấu trúc nằm trong Hệ Tư Tưởng Quân Sư Nữ.

Vì sao tích cực giả tạo lại hại

Vì nén cảm xúc lâu dài ngăn người ta xử lý và đi qua nỗi đau. Có một phát hiện đáng chú ý: việc gọi tên cảm xúc đang có giúp làm dịu hoạt động vùng đe dọa trong não, còn né hoặc đè nén thì giữ hệ thần kinh ở trạng thái phản ứng. Nói cách khác, gọi tên nỗi buồn làm nó dịu, còn ép mình vui làm nó âm ỉ. Đây là lý do sự bình yên đến từ trốn tránh khác hẳn bình yên đến từ đã đi qua.

Việc phân biệt một sự yên lặng thật với một sự tê liệt được bàn trong cụm tự nhận thức: sống trong cấu trúc mới. Các khái niệm trong bài được định nghĩa trong Thuật ngữ Quân Sư Nữ.

Làm sao biết mình đang chữa thật

Dấu hiệu không phải là bạn thấy nhẹ ngay, mà là phản xạ của bạn dần đổi: bạn để mình buồn mà không hoảng, bạn nói được điều thật thay vì nuốt vào, bạn thôi cần một câu khẩu hiệu để che. Chữa lành thật là một đường không thẳng, có lúc nặng hơn trước khi nhẹ, vì lần đầu bạn nhìn thẳng thứ mình vẫn tránh. Vì sao biết rồi mà cảm xúc vẫn cũ được soi trong bài tự nhận thức của cụm.

Không phải cứ thấy vui là đã lành. Có khi đó chỉ là đã giấu giỏi hơn.

Muốn chữa thật, không chỉ làm dịu

Bắt đầu bằng bài trắc nghiệm gốc rễ khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí, để thấy cái khuôn của bạn đi ra từ căn nhà nào.

Làm bài trắc nghiệm miễn phí

Khi muốn một lộ trình có người dẫn, có hành trình 77 Ngày Trở Về Với Chính Mình.

Câu hỏi thường gặp

Nghĩ tích cực có gì sai không?

Tích cực lành mạnh không sai: nó thừa nhận nỗi đau rồi mới nuôi hy vọng và sức bền. Cái hại là tích cực giả tạo, tức khăng khăng phải vui và gạt đi cảm xúc thật, vì nén cảm xúc lâu dài ngăn người ta xử lý và đi qua nỗi đau.

Làm sao phân biệt chữa lành thật với làm dịu tạm?

Làm dịu khiến bạn thấy nhẹ ngay nhưng không động tới cái khuôn, nên đau quay lại theo chu kỳ. Chữa thật thường khó chịu hơn lúc đầu vì phải nhìn thẳng vùng trống cũ, và dấu hiệu của nó là phản xạ của bạn dần đổi, không phải cảm giác đã ổn.

Vì sao gọi tên cảm xúc lại giúp ích?

Việc gọi tên cảm xúc đang có được ghi nhận là giúp làm dịu hoạt động vùng đe dọa trong não, trong khi né hoặc đè nén giữ hệ thần kinh ở trạng thái phản ứng. Vì thế thừa nhận nỗi buồn làm nó dịu hơn là ép mình vui.

Tham khảo: Khái niệm tích cực độc hại (toxic positivity) và tác hại của việc nén cảm xúc kéo dài (Psychology Today); affect labeling, việc gọi tên cảm xúc giúp làm dịu hoạt động vùng đe dọa trong não.

Bài viết này mang tính tham khảo theo góc nhìn cấu trúc của Quân Sư Nữ, không thay thế tư vấn hoặc trị liệu cá nhân.

Lo cho mọi người lâu rồi, giờ tới lượt mình

Khóa 77 Ngày Trở Về tập lại việc lo cho bản thân bằng bước nhỏ, mỗi ngày 10 tới 15 phút, học qua thư.

Xem khóa Trở Về

Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ

Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.

Comment (1)

  1. 🐰 Thỏ Trầm Tư

    nhìn vào nỗi đau để rút ra bài học, thay đổi nó và luyện cho não xử lý sự việc theo 1 cách khác là điều mình đang cố gắng luyện tập. Trước đây, mỗi khi có nỗi đau mình thường suy nghĩ tích cực nhưng đấy lại là né tránh và lại lặp lại hàng ngàn lần rồi từ đó mình lại tự trách mình là đứa kém cỏi. Hy vọng các bạn phân biệt rạch ròi được định nghĩa này nhé

Bạn nghĩ gì về bài này?

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chọn cookie