Cha nghiện rượu ảnh hưởng con gái khi yêu
Tuổi thơ bạn có những đêm không đoán được: bố về trong men rượu, không khí trong nhà tùy thuộc vào cơn say, và bạn học cách dò xét, đề phòng, giữ cho mọi thứ đừng bùng nổ. Bạn lớn lên với một hệ thần kinh không bao giờ thật sự yên. Và trong tình yêu, bạn mang theo những dấu vết mà bạn không phải lúc nào cũng hiểu. Không phải bạn quá nhạy cảm hay khó tính. Là lớn lên bên một người cha nghiện rượu đã định hình sâu cách bạn cảm thấy an toàn và yêu.
Lớn lên với một người cha nghiện rượu để lại những dấu vết mà tâm lý học đã mô tả khá rõ ở những người trưởng thành từ gia đình có người nghiện. Hiểu chúng giúp bạn gọi tên những mô thức mình mang và bắt đầu gỡ chúng một cách dịu dàng với chính mình.
Lớn lên trong sự khó đoán
Một gia đình có người nghiện rượu thường sống trong sự khó đoán. Tâm trạng, không khí, sự an toàn của ngôi nhà có thể thay đổi tùy theo cơn say, và đứa trẻ không bao giờ chắc chắn hôm nay sẽ ra sao. Để thích nghi, nó học cách cảnh giác liên tục, dò xét dấu hiệu của cơn say, đi nhẹ nói khẽ để không châm ngòi, và chuẩn bị cho điều tệ tiếp theo. Cái trạng thái cảnh giác đó ngấm vào hệ thần kinh và trở thành nền của nó.
Đứa trẻ cũng thường phải gánh vác sớm: lo cho bản thân, cho em, đôi khi cho cả người lớn, vì người cha nghiện không thể là chỗ dựa ổn định và người mẹ thường kiệt sức vì gồng gánh. Nó học rằng mình phải mạnh, phải tự lo, phải giữ cho mọi thứ không sụp, từ khi còn quá nhỏ để gánh những điều đó.

Những dấu vết quen thuộc trong tình yêu
Người trưởng thành từ một gia đình có người nghiện thường mang vào tình yêu vài mô thức quen thuộc. Họ có thể cảnh giác quá mức, luôn dò xét tâm trạng người yêu, đi nhẹ nói khẽ để không làm người kia khó chịu, vì đó là cách họ từng phải sống. Họ có thể thấy khó tin tưởng, khó dựa vào ai, vì người lẽ ra đáng tin nhất thuở nhỏ lại là người không thể dựa vào.
Một dấu vết khác là xu hướng bị hút về sự hỗn loạn hoặc về những người cần được cứu. Vì sự khó đoán là cái quen thuộc, một mối quan hệ yên ổn có thể bị cảm nhận là lạ, trong khi sự chông chênh lại giống tình yêu họ từng biết. Và vì quen vai người gánh vác, người chăm sóc cho một người không tự lo được, họ có thể vô thức tìm những người bất ổn để tiếp tục đóng vai đó, đôi khi lặp lại chính cái động lực họ lớn lên cùng.
Không phải lỗi của bạn, và không phải bản chất của bạn
Có một điều quan trọng cần nghe: những mô thức này không phải lỗi của bạn, và cũng không phải bản chất cố định của bạn. Chúng là những cách thích nghi mà một đứa trẻ buộc phải phát triển để sống sót trong một môi trường khó đoán. Sự cảnh giác, sự gánh vác, sự khó tin, tất cả từng là những kỹ năng sinh tồn khôn ngoan trong hoàn cảnh của bạn. Vấn đề chỉ là chúng không tắt đi khi bạn rời khỏi hoàn cảnh đó, và giờ chúng đang giới hạn bạn trong tình yêu.
Hiểu được điều này thay sự tự trách bằng một sự hiểu và một lòng dịu dàng với chính mình. Bạn không hỏng, bạn chỉ mang những dấu vết của một tuổi thơ phải lớn lên quá sớm bên một nỗi đau không phải của bạn. Và những dấu vết đó, dù sâu, đều gỡ được.
Gỡ những dấu vết, một cách dịu dàng
Gỡ những mô thức này bắt đầu từ việc gọi tên chúng: nhận ra khi nào bạn đang cảnh giác quá mức, khi nào bạn đang gánh vác cái không phải của mình, khi nào bạn bị hút về sự hỗn loạn. Khi một mô thức được nhìn thấy, bạn có một khoảng cách với nó, và trong khoảng cách ấy là khả năng chọn khác.
Rồi tập, từng chút một, những điều mới: tập ở lại trong một mối quan hệ yên ổn mà không thấy nó nhạt, tập để người khác chăm mình thay vì luôn gánh vác, tập tin rằng một sự bình yên có thể kéo dài. Đây là một quá trình lâu và đáng được làm với sự kiên nhẫn, và với nhiều người, làm việc cùng một nhà trị liệu là một sự nâng đỡ quý giá. Bạn không phải gỡ những dấu vết này một mình, và bạn xứng đáng với một tình yêu nơi hệ thần kinh của bạn cuối cùng được nghỉ.
Câu hỏi thường gặp
Cha nghiện rượu ảnh hưởng tới con gái khi yêu thế nào?
Lớn lên trong sự khó đoán của một gia đình có người nghiện, đứa trẻ học cách cảnh giác liên tục và gánh vác sớm. Những mô thức này đi vào tình yêu: cảnh giác quá mức, khó tin tưởng và dựa vào ai, xu hướng bị hút về sự hỗn loạn hoặc những người cần được cứu, vì sự khó đoán là cái quen thuộc còn sự yên ổn bị cảm nhận là lạ.
Vì sao tôi khó tin tưởng và khó dựa vào người yêu?
Vì người lẽ ra đáng tin nhất thuở nhỏ, người cha, lại là người không thể dựa vào do cơn nghiện. Đứa trẻ học rằng không thể dựa vào ai và phải tự lo, và cái cơ chế bảo vệ đó đi theo vào tình yêu, khiến bạn khó cho phép mình tin và dựa vào người mình yêu dù họ đáng tin.
Những mô thức này có phải lỗi hay bản chất của tôi không?
Không. Chúng là những cách thích nghi mà một đứa trẻ buộc phải phát triển để sống sót trong một môi trường khó đoán, từng là những kỹ năng sinh tồn khôn ngoan. Vấn đề chỉ là chúng không tắt đi khi bạn rời khỏi hoàn cảnh đó. Bạn không hỏng, bạn chỉ mang những dấu vết của một tuổi thơ phải lớn lên quá sớm.
Làm sao để gỡ những dấu vết này?
Bắt đầu từ việc gọi tên chúng khi chúng xuất hiện, rồi tập từng chút một những điều mới: ở lại trong một mối quan hệ yên ổn mà không thấy nhạt, để người khác chăm mình, tin rằng bình yên có thể kéo dài. Đây là một quá trình lâu và với nhiều người, làm việc cùng một nhà trị liệu là một sự nâng đỡ quý giá.
Nguồn tham khảo
- Đặc điểm của người trưởng thành từ gia đình có người nghiện (Adult Children of Alcoholics) và môi trường khó đoán.
- Cảnh giác quá mức (hypervigilance) và sự đảo vai gánh vác sớm (parentification).
- Nghiên cứu trải nghiệm bất lợi thời thơ ấu (ACE), trong đó có sống cùng người lạm dụng chất.
Bài viết này không thay thế tư vấn hoặc trị liệu cá nhân. Nếu bạn đang trong tình huống nguy hiểm, bị đe dọa, bị bạo lực, hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình, hãy tìm hỗ trợ trực tiếp từ người thân đáng tin, chuyên gia, cơ quan chức năng, hoặc gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống. Tại Việt Nam, trường hợp nguy hiểm có thể gọi 113. Gặp bạo lực gia đình, có thể gọi Tổng đài quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình (24/7) 117. Với trẻ em, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Nếu bạn ở quốc gia khác, hãy dùng số khẩn cấp địa phương.
Chủ đề: Cấu trúc gia đình và tổn thương tuổi thơ
Đọc thêm cùng chủ đề:
Vì sao bạn cứ đau theo đúng một kiểu
Phần nhiều cái kiểu ấy bắt đầu từ căn nhà hồi nhỏ, trước cả người yêu đầu tiên.
- Bài trắc nghiệm khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí
- Làm xong có ngay bản đồ của riêng bạn
- Làm lúc bạn có một mình và yên tĩnh
Đi tiếp cùng Quân Sư Nữ
Để gọi tên những mô thức mình mang, hãy bắt đầu từ bài trắc nghiệm gốc rễ của tôi, khoảng 30 câu. Và nếu bạn muốn gỡ những dấu vết này một cách bài bản, 77 Ngày Trở Về Với Chính Mình đi cùng bạn.
Đọc trang nền Cấu trúc gia đình: cách bạn yêu được viết từ ngôi nhà bạn lớn lên, và lớn lên thiếu an toàn ảnh hưởng tình yêu, lớn lên phải làm người lớn quá sớm.
Bài cùng chủ đề
Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ
Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.







