Cấu trúc gia đình và tổn thương tuổi thơ

Lớn lên trong nghèo khó ảnh hưởng tình yêu thế nào

Lớn lên trong nghèo khó ảnh hưởng tình yêu thế nào

Lớn lên trong nghèo khó ảnh hưởng tình yêu thế nào

Có những người dù đã đủ đầy vẫn không sao thấy an tâm. Trong tình yêu, họ khó tin rằng hạnh phúc sẽ ở lại, hay đo tình thương bằng những thứ rất thực tế, hay thấy mình không xứng với một người có điều kiện hơn. Nhiều người như thế lớn lên trong thiếu thốn. Quân Sư Nữ cho rằng lớn lên trong nghèo khó không chỉ in dấu lên ví tiền, mà còn lên cách một người yêu.

Đây không phải bài nói nghèo thì khổ hay giàu thì sướng. Là về cái khuôn mà sự thiếu thốn tuổi thơ để lại trong tâm trí, và cách nó âm thầm chạy trong tình yêu khi trưởng thành.

Sự thiếu thốn dạy tâm trí điều gì

Một đứa trẻ lớn lên trong cảnh thiếu trước hụt sau học rất sớm rằng thế giới không chắc chắn, rằng cái mình có hôm nay có thể mất ngày mai, rằng phải lo xa và phải dè chừng. Bộ não, để bảo vệ nó, tự hiệu chỉnh theo hướng cảnh giác và tích trữ. Cái khuôn ấy lành ở chỗ nó giúp đứa trẻ sống sót, nhưng nó không tự tắt đi khi hoàn cảnh đã khá hơn.

Nghiên cứu về tác động của nghèo khó tuổi thơ, gồm cả nghiên cứu ACE của Felitti và Anda, cho thấy nghịch cảnh kinh tế kéo dài có thể để lại dấu vết dài hạn lên cảm giác an toàn và cách con người xử lý căng thẳng. Cái dấu vết ấy không biến mất chỉ vì tài khoản đã khác.

Cái khuôn ấy vào tình yêu như thế nào

Người lớn lên trong nghèo khó thường mang vào tình yêu một nỗi bất an nền: khó tin rằng điều tốt sẽ kéo dài, luôn chờ một cú trượt, một biến cố sẽ lấy đi cái mình đang có. Họ có thể đo tình thương bằng sự lo toan vật chất, vì đó là ngôn ngữ tình thương họ quen, và đôi khi thấy khó nhận những biểu hiện yêu thương mềm mại, không cầm nắm được.

Một biểu hiện khác là mặc cảm về giá trị: thấy mình không đủ tốt, không xứng với một người có điều kiện hơn, hoặc ngược lại, lấy việc cho đi vật chất làm cách duy nhất để thấy mình đáng được giữ. Cả hai đều là cách một vết thiếu cũ tự tìm chỗ đứng trong một mối quan hệ mới.

Sơ đồ sống như sắp mất tất cả khác tin vào sự đủ
Quá khứ thiếu không phải thước đo giá trị hiện tại.

Quá khứ thiếu không phải thước đo giá trị hiện tại

Đây là chỗ cần gỡ. Hoàn cảnh bạn sinh ra không nói lên giá trị của bạn, và càng không quyết định bạn có xứng được yêu hay không. Một đứa trẻ nghèo không phải một đứa trẻ kém giá trị; nó chỉ là một đứa trẻ thiếu điều kiện. Lẫn lộn hai điều ấy là cái bẫy mà sự nghèo khó tuổi thơ hay giăng ra, và gỡ được nó là một phần quan trọng của việc yêu lành.

Không phải bạn bất an vì bạn tham hay yếu. Là vì một phần trong bạn vẫn đang sống như thể ngày mai có thể mất tất cả, dù hôm nay đã khác. Khi bạn nhận ra cái khuôn ấy đang nói, bạn có thể nhẹ nhàng nhắc nó rằng cuộc sống bây giờ không còn là cuộc sống ngày xưa.

Tập tin vào sự đủ từ đâu

Bước đầu là để ý mỗi khi nỗi sợ mất mát bật lên trong tình yêu, và hỏi: đây là một mối nguy thật, hay là cái khuôn thiếu thốn cũ đang cảnh báo theo thói quen? Tập nhận những biểu hiện yêu thương không vật chất, một sự quan tâm, một sự có mặt, và tin rằng chúng cũng là tình thương thật. Và tách giá trị của mình ra khỏi điều kiện kinh tế của mình. Mỗi lần làm được, cái khuôn cũ nới ra, và bạn cho phép mình tin rằng lần này, cái tốt có thể ở lại.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao tôi đã đủ đầy mà vẫn bất an trong tình yêu?
Vì cái khuôn cảnh giác hình thành thời thiếu thốn không tự tắt khi hoàn cảnh khá hơn. Một phần trong bạn vẫn sống như thể cái tốt có thể mất bất cứ lúc nào.

Lớn lên nghèo có khiến tôi yêu khác đi không?
Có thể. Nó thường để lại nỗi khó tin điều tốt sẽ kéo dài, xu hướng đo tình thương bằng vật chất, và mặc cảm về giá trị. Đây là khuôn học được, nên gỡ được.

Làm sao thôi thấy mình không xứng với người tốt hơn?
Bằng cách tách giá trị bản thân khỏi điều kiện kinh tế. Hoàn cảnh bạn sinh ra không quyết định bạn có đáng được yêu hay không.

Nguồn tham khảo

  • Felitti V. & Anda R. và cộng sự (1998), nghiên cứu ACE.
  • John Bowlby, Attachment and Loss (1969-1980), khuôn mẫu vận hành nội tâm.
  • Gabor Maté, về tác động của nghịch cảnh tuổi thơ lên cơ thể và tâm trí.
Bài viết mang tính tham khảo về tâm lý, không thay thế cho tư vấn hoặc trị liệu cá nhân.

Vì sao bạn cứ đau theo đúng một kiểu

Phần nhiều cái kiểu ấy bắt đầu từ căn nhà hồi nhỏ, trước cả người yêu đầu tiên.

  • Bài trắc nghiệm khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí
  • Làm xong có ngay bản đồ của riêng bạn
  • Làm lúc bạn có một mình và yên tĩnh

Làm bài trắc nghiệm

Đi tiếp cùng Quân Sư Nữ

Để soi cái khuôn bạn mang vào tình yêu, hãy bắt đầu từ bài trắc nghiệm gốc rễ của tôi, khoảng 30 câu. Và nếu bạn muốn gỡ cảm giác “chưa đủ” một cách bài bản, 77 Ngày Trở Về Với Chính Mình đi cùng bạn.

Đọc trang nền Cấu trúc gia đình, và lớn lên thiếu an toàn, cha mẹ thiên vị.

Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ

Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.

Bạn nghĩ gì về bài này?

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chọn cookie