Lớn lên thiếu cha mẹ bên cạnh ảnh hưởng tình yêu thế nào
Có những đứa trẻ lớn lên trong một ngôi nhà đầy đủ về vật chất nhưng vắng người. Cha mẹ đi làm xa, gửi tiền về đều đặn, gọi điện mỗi tuần, nhưng không có mặt trong những buổi tối, những ngày ốm, những lần cần một vòng tay. Lớn lên, vào tình yêu, những người ấy thường mang một mối quan hệ phức tạp với sự gần gũi: vừa khao khát, vừa không biết cách đón nhận. Quân Sư Nữ gọi đó là dấu vết của việc lớn lên thiếu cha mẹ bên cạnh.
Đây là một cấu trúc rất quen với nhiều người Việt, nhất là những gia đình có cha mẹ đi làm ăn xa hoặc đi nước ngoài. Nó không phải lỗi của ai, nhưng nó để lại một cái khuôn đáng được hiểu.
Khi tình thương đến từ xa
Một đứa trẻ cần nhiều hơn là được nuôi đủ ăn đủ mặc. Nó cần một sự hiện diện đều đặn, một người có mặt để đáp lại khi nó buồn, sợ, vui. Khi cha mẹ vắng mặt thể chất trong thời gian dài, dù vì những lý do chính đáng nhất, đứa trẻ học một bài học ngầm: những người mình thương nhất rồi cũng không có ở đây khi mình cần. Tình thương, với nó, gắn liền với khoảng cách và sự chờ đợi.
Lý thuyết gắn bó của John Bowlby và Mary Ainsworth nhấn mạnh rằng một sự hiện diện đáng tin của người chăm sóc đầu đời là nền cho cảm giác an toàn suốt đời. Khi sự hiện diện ấy bị gián đoạn kéo dài, đứa trẻ có thể hình thành một khuôn gắn bó vừa thèm gần vừa sợ gần, vì gần gũi đã từng đi liền với mất mát.
Cái khuôn ấy vào tình yêu như thế nào
Người lớn lên thiếu cha mẹ bên cạnh thường mang một mâu thuẫn vào tình yêu. Một mặt, họ khao khát được gần, được gắn bó, được có một người luôn ở đó. Mặt khác, khi sự gần gũi thật sự đến, họ lại thấy bất an, khó tin rằng nó sẽ ở lại, và đôi khi tự đẩy người kia ra để khỏi phải chịu cảm giác bị bỏ lại lần nữa. Họ cũng có thể quen tự lo mọi thứ một mình tới mức khó để ai bước vào chăm sóc mình.
Một biểu hiện khác là xu hướng đo tình thương bằng vật chất hoặc bằng sự hi sinh từ xa, vì đó là hình mẫu tình thương mà họ được dạy. Họ có thể rất giỏi lo cho người mình thương từ xa, nhưng vụng về với sự gần gũi mỗi ngày, sự có mặt giản dị mà họ chưa từng được trải nghiệm đủ.

Vắng mặt không phải vì không thương
Đây là chỗ cần giữ cho cân. Phần lớn cha mẹ đi xa làm vậy vì thương con, vì muốn con có một tương lai tốt hơn, và sự hi sinh ấy là thật. Hiểu cái khuôn mà sự vắng mặt để lại không phải để trách cha mẹ, mà để bạn thôi mang nó vào tình yêu một cách vô thức. Cha mẹ bạn cho đi theo cách họ có thể; điều đó không xóa đi cơn đói được hiện diện mà đứa trẻ trong bạn từng mang.
Không phải bạn khó gần vì bạn lạnh lùng. Là vì gần gũi đã từng đi liền với việc rồi sẽ phải xa, và một phần trong bạn vẫn đang đề phòng điều đó. Gọi tên được nỗi đề phòng ấy là bước đầu để cho phép một sự gần gũi mới được ở lại.
Học đón nhận sự có mặt từ đâu
Bước nhỏ là tập ở lại trong những khoảnh khắc gần gũi mà không vội phá hay vội nghi. Khi người kia có mặt, có quan tâm, hãy để mình nhận lấy thay vì gạt đi hay tự lo hết. Tập nói rằng mình cần sự hiện diện, không chỉ sự giúp đỡ từ xa. Mỗi lần bạn để một người ở lại và họ thật sự ở lại, cái niềm tin cũ rằng người mình thương rồi cũng đi mất sẽ nhạt dần.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tôi vừa muốn gần vừa sợ gần trong tình yêu?
Thường vì gần gũi thời thơ ấu của bạn đi liền với sự xa cách hoặc chờ đợi. Cái khuôn ấy khiến bạn khao khát gắn bó nhưng lại đề phòng khi nó thật sự đến.
Cha mẹ đi làm xa có phải đã làm sai không?
Không hẳn. Phần lớn cha mẹ đi xa vì thương con và muốn con có tương lai tốt hơn. Hiểu cái khuôn để lại là để chữa, không phải để kết tội.
Tôi quen tự lo một mình, làm sao để người yêu bước vào?
Tập để người kia chăm mình từ việc nhỏ và nói ra rằng mình cần sự hiện diện. Cái khuôn tự lo nới ra khi bạn cho phép mình được dựa vào.
Nguồn tham khảo
- John Bowlby, Attachment and Loss (1969-1980), lý thuyết gắn bó.
- Mary Ainsworth, nghiên cứu về các kiểu gắn bó và sự hiện diện của người chăm sóc.
- Felitti V. & Anda R. và cộng sự (1998), nghiên cứu ACE.
Chủ đề: Cấu trúc gia đình và tổn thương tuổi thơ
Đọc thêm cùng chủ đề:
Vì sao bạn cứ đau theo đúng một kiểu
Phần nhiều cái kiểu ấy bắt đầu từ căn nhà hồi nhỏ, trước cả người yêu đầu tiên.
- Bài trắc nghiệm khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí
- Làm xong có ngay bản đồ của riêng bạn
- Làm lúc bạn có một mình và yên tĩnh
Đi tiếp cùng Quân Sư Nữ
Để soi cái khuôn gắn bó bạn mang vào tình yêu, hãy bắt đầu từ bài trắc nghiệm gốc rễ của tôi, khoảng 30 câu. Và nếu bạn muốn học đón nhận sự gần gũi một cách bài bản, 77 Ngày Trở Về Với Chính Mình đi cùng bạn.
Đọc trang nền Cấu trúc gia đình, và cha vắng mặt ảnh hưởng con gái, lớn lên với ông bà.
Bài cùng chủ đề
Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ
Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.







