Hôn nhân và đàn ông của bạn

Đàn ông chưa trưởng thành cảm xúc: không chịu lớn, bám váy mẹ và người chồng vắng mặt

qsn-33665-cover-c2-b

Đàn ông chưa trưởng thành cảm xúc: không chịu lớn, bám váy mẹ và người chồng vắng mặt

Đàn ông và cơ chế tình yêu

Bạn lấy chồng, và không biết từ lúc nào, bạn thành mẹ của 2 đứa. Một đứa là con bạn. Một đứa là người đàn ông bạn từng nghĩ sẽ che chở cho mình. Bạn nhắc anh ta uống thuốc, nhớ giúp anh ta ngày giỗ bên nội, dỗ khi anh ta dỗi, dọn hậu quả mỗi lần anh ta làm hỏng việc rồi phủi tay. Tối đến, khi cả nhà đã ngủ, bạn nằm nghĩ một câu không dám nói to: sao mình mệt như nuôi thêm một đứa con lớn tướng.

Tôi nói với bạn ngay điều này: cái mệt đó có thật. Bạn không đòi hỏi quá đáng, bạn không phải người vợ khó tính. Một người chồng để vợ gánh phần việc của mình, từ việc nhà, việc con tới cả cảm xúc của chính anh ta, là đang thiếu một thứ mà người làm tâm lý gọi là trưởng thành cảm xúc. Gọi đúng tên thứ đang thiếu thì bạn thôi tưởng lỗi ở mình.

Trưởng thành cảm xúc không phải là tuổi, không phải là tiền

Người ta hay nhầm trưởng thành với tuổi tác hoặc sự nghiệp. Một người đàn ông có thể 40 tuổi, có chức, có nhà, mà về tới nhà vẫn sống như một cậu con trai chờ người lo. Trưởng thành cảm xúc là chuyện khác, và nó không tự đến theo năm tháng.

Trưởng thành cảm xúc là chịu trách nhiệm về cảm xúc của chính mình, không đổ nó lên người khác. Là biết nói ra điều mình đang thấy thay vì hờn dỗi hay nổi khùng. Là ở lại được trong một cuộc nói chuyện khó mà không bỏ đi, không im bặt, không biến mình thành nạn nhân. Là làm phần việc của mình mà không cần ai nhắc, không cần ai khen. Người có những khả năng đó thì dù nghèo vẫn là chỗ dựa. Người thiếu chúng thì dù giàu vẫn là gánh nặng.

Mang tiền về cũng không miễn cho anh ta phần còn lại. Người cha phải có mặt với con, phải cùng vợ gánh việc nhà. Ngồi trong nhà mà không gắn với con, không đỡ vợ, thì vẫn là vắng mặt. Nhiều người vợ sống cạnh một người chồng như thế suốt nhiều năm mà không dám gọi đó là vắng, vì nhìn bề ngoài anh ta vẫn ở đây mỗi tối.

Nhà tâm lý Dan Kiley gọi kiểu đàn ông này bằng hình ảnh cậu bé không chịu lớn trong truyện thiếu nhi, đứa trẻ từ chối lớn lên để khỏi phải gánh việc của người lớn. Ông mô tả vài nét lặp đi lặp lại: cảm xúc hoặc đóng băng hoặc bung ra không đúng lúc, hay trì hoãn và né việc, sợ cam kết, và trên hết là né trách nhiệm. Đây không phải một chẩn đoán y khoa. Tôi kể ra để bạn đọc được hành vi, không phải để bạn gắn một cái tên lên chồng mình rồi cãi nhau xem anh ta có «bị» hay không.

6 dấu hiệu bạn đang làm mẹ của chồng

Một phổ, không phải một cái nhãn

Chưa trưởng thành cảm xúc không phải cái công tắc bật hay tắt. Nó trải từ nhẹ tới nặng. Thứ cho bạn biết người đàn ông của bạn đang ở đâu trên đoạn đó không phải lời anh ta nói, mà là việc anh ta làm lặp đi lặp lại theo thời gian, nhất là lúc phải nhận trách nhiệm.

Có người chưa từng được dạy cách nói ra cảm xúc, cách xin lỗi, cách ở lại khi khó. Được nói rõ một lần, họ tự đi tìm cách học: tự hỏi, vấp thì tự sửa, không đợi vợ nhắc tới lần thứ 10. Việc học ấy là của họ. Bạn không phải người đứng lớp, cũng không phải người chấm bài.

Ở đầu kia là người không chịu lớn. Anh ta không thiếu khả năng, anh ta từ chối. Làm một đứa trẻ trong nhà có lợi cho anh ta: không phải chịu trách nhiệm, luôn có người dọn, luôn được tha vì «tính nó thế». Ai đang trả giá cho sự dễ chịu đó thì bạn biết rồi.

Muốn phân biệt, bạn chỉ cần một câu hỏi: sau khi đã nói rõ, phần việc ấy có còn quay về tay mình không? Nếu nói nhiều lần mà nó vẫn quay về, câu trả lời nằm ở hành vi, không nằm ở lời hứa. Lời xin lỗi không kèm đổi hành vi thì không có giá trị.

Phổ trưởng thành cảm xúc

Vì sao một người đàn ông không lớn lên

Cách một người sống trong nhà phần lớn được học từ ngôi nhà người ấy lớn lên. Murray Bowen gọi một phần của chuyện này là mức tách mình khỏi gia đình gốc. Người tách được thì vẫn thương cha mẹ nhưng tự đứng, tự quyết, tự chịu. Người chưa tách được thì lấy vợ rồi vẫn sống trong vai đứa con: chuyện nhà mình cũng chờ mẹ quyết, vợ bị chê trước mặt thì im, gặp việc khó thì lùi về chỗ có người đỡ.

Một ngôi nhà như thế thường có cả cha lẫn mẹ góp phần. Có người làm hết thay con, có người vắng mặt hoặc có mặt mà không dạy con cách gánh vác, và đứa con chưa bao giờ phải nếm hậu quả thật của việc mình làm. Tôi không kể ra để đổ lỗi cho mẹ chồng bạn, càng không để bắt bạn thương anh ta hơn. Cha mẹ nào cũng có phần của họ. Còn một người đàn ông đã lấy vợ, có con thì tự chịu phần của mình, dù lớn lên trong nhà nào.

Hiểu gốc có ích, vì nó giúp bạn thôi nghĩ lỗi ở mình. Nhưng thấu hiểu không phải giấy phép để chịu đựng. Tuổi thơ của anh ta không phải hóa đơn bạn phải trả thay. Nếu bạn chưa cưới, đây là lúc nhìn kỹ: anh ta có tách khỏi mẹ và đứng về phía bạn không, cha anh ta đối xử với mẹ anh ta thế nào. Hôn nhân không sửa được người, nó chỉ phóng to cái bạn đã thấy lúc yêu.

Mạnh không phải gánh.

Te Fung Quân Sư Nữ
Quân Sư Nữ

Vì sao vai người mẹ cứ rơi vào tay bạn

Một người đàn ông chưa lớn thì phần việc của anh ta phải rơi vào tay ai đó. Trong rất nhiều nhà, người đó mặc nhiên là vợ. Chồng quên giỗ thì họ hàng trách vợ không nhắc. Con ốm thì người ta hỏi mẹ nó đâu. Cái vai ấy được trao cho bạn trước cả khi bạn kịp chọn.

Với nhiều người, còn một lý do nằm sâu hơn. Lindsay C. Gibson viết về những đứa trẻ lớn lên cạnh cha mẹ chưa trưởng thành cảm xúc: nhiều đứa học rất sớm cách đọc nét mặt người lớn và lo cho cảm xúc của người lớn, vì đó là cách để nhà yên. Lớn lên, việc lo cho người khác thành phản xạ. Thấy việc bị bỏ dở là tay tự làm. Không làm thì thấy mình có tội.

Cảm giác tội lỗi khi bạn thôi làm thay không phải bằng chứng bạn sai. Nó là phản xạ học từ nhỏ, và bạn không có lỗi vì đã học nó. Người phụ nữ không có nghĩa vụ cứu, sửa, dạy hay nuôi một người đàn ông chưa chịu lớn. Bạn hiểu anh ta tới đâu thì việc lớn lên vẫn là việc của anh ta.

Nếu cứ gánh mãi, cái giá rơi vào đâu

Cái giá của việc làm mẹ của chồng không đến trong một ngày. Nó đến rất chậm, nên bạn không thấy nó đắt.

Bạn mòn dần. Một người phải gánh cả hai vai, vừa làm vợ vừa làm mẹ của chồng, sẽ tới lúc cạn, và khi cạn thì không còn dịu dàng nổi với ai, kể cả với chính mình. Sự tôn trọng cũng mất, vì rất khó vừa chăm một người như chăm con vừa nhìn người đó như một người đàn ông ngang hàng để dựa vào.

Con bạn cũng đang nhìn. Con trai học rằng đàn ông thì được phục vụ. Con gái học rằng làm vợ là làm mẹ của chồng. Chuyện này không phải lỗi của bạn. Nó là cách cả ngôi nhà đang vận hành, và người cha có phần ngang người mẹ trong việc con học được gì. Nhưng sức khỏe tinh thần của bạn thì chỉ bạn giữ được, và nó đứng trước việc giữ yên trong nhà hay giữ thể diện với họ hàng.

Quân Sư Nữ muốn bạn nhớ

Bạn không có nghĩa vụ làm mẹ của chồng mình. Phần việc của anh ta, từ việc nhà, việc con tới cảm xúc của chính anh ta, là của anh ta.

Thôi dọn hậu quả là để giữ sức cho bạn, không phải chiêu để anh ta lớn. Anh ta lớn hay không là việc của anh ta, và bạn đo bằng hành vi lặp lại theo thời gian, không đo bằng lời hứa.

Ở lại hay đi là quyền của bạn. Tôi không chọn thay bạn. Tôi chỉ muốn lựa chọn ấy được làm bởi một người còn sức, không phải một người đã cạn.

Lối ra: trả lại phần việc của anh ta, giữ sức cho mình

Bạn không đổi được một người đàn ông bằng giảng giải hay cằn nhằn, và đổi anh ta cũng không phải việc của bạn. Thứ bạn đổi được là phần bạn đang gánh. Việc này bạn làm được một mình, không cần anh ta đồng ý trước.

Việc thứ nhất là tách xem phần nào của ai. Lấy một tờ giấy, ghi những việc bạn đang làm thay anh ta: nhắc lịch, lo việc bên nội, gọi điện xin lỗi hộ, làm nốt việc anh ta bỏ dở. Những việc đó trả về cho anh ta. Riêng việc chạm tới an toàn và sức khỏe của con thì bạn vẫn giữ, vì con không phải chịu hậu quả thay cha.

Việc thứ hai là nói một lần, bằng việc cụ thể, không kể tội. Đừng nói «anh vô trách nhiệm», vì anh ta sẽ phòng thủ và câu chuyện thành trận cãi. Hãy nói điều bạn sẽ làm: «Từ tháng này, giỗ bên nội anh tự nhớ và tự lo. Em không nhắc nữa.» Rồi làm đúng như đã nói. Ranh giới mà không đi kèm việc làm thật thì chỉ là một lời than.

Việc thứ ba là nhìn hành vi theo thời gian, rồi chọn cho mình. Có thể anh ta tự nhận lại phần việc. Có thể không. Có thể anh ta dỗi, chạy đi kể với mẹ, hoặc để mọi thứ đổ cho bạn phải nhặt lại. Bạn không cần đoán trước, chỉ cần nhìn. Những gì bạn thấy là căn cứ để bạn quyết sống tiếp thế nào: ở lại với cách chia việc mới, hay đi. Cả hai đều là quyền của bạn.

Một người đàn ông chưa trưởng thành cảm xúc có thể lớn, nếu chính anh ta chịu lớn. Còn bạn thì không cần chờ chuyện đó mới được sống cho đỡ mệt. Thương một người không có nghĩa là sống thay phần đời của họ.

Hôn nhân của bạn đang chạy theo nếp nào?

Cãi một chuyện cũ lần thứ mười, hay im lặng cả tuần. Bài test 13 câu gọi tên cái nếp đang lặp trong nhà bạn.

  • 13 câu, chừng 5 phút, miễn phí
  • Kết quả hiện ngay, không cần để lại email
  • Nếu người khác có thể xem điện thoại của bạn, mở trang trong tab ẩn danh

Làm bài test

“Bạn không yêu sai vì bạn ngốc.
Bạn yêu sai vì mô thức tuổi thơ dẫn đường.
Khi bạn tỉnh, bạn không còn lặp lại nữa.”
Nguồn tham khảo: Dan Kiley · Lindsay C. Gibson · Murray Bowen · Kiến thức hệ tư tưởng Quân Sư Nữ.

Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ

Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.

Bạn nghĩ gì về bài này?

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chọn cookie