Cấu trúc gia đình và tổn thương tuổi thơ

Bạo lực ngôn từ trong gia đình ảnh hưởng con cái

Bạo lực ngôn từ trong gia đình ảnh hưởng con cái

Bạo lực ngôn từ trong gia đình ảnh hưởng con cái

Không ai đánh bạn, nên bạn cho rằng tuổi thơ mình không có bạo lực. Nhưng những lời nặng nề, những câu chê bai, mắng nhiếc, so sánh, hạ thấp lặp đi lặp lại cũng để lại vết thương, chỉ là vết thương không nhìn thấy được. Và giờ, một giọng nói khắc nghiệt vẫn vang trong đầu bạn, và bạn dễ chấp nhận những lời tổn thương trong tình yêu. Không phải bạn yếu đuối. Là bạo lực ngôn từ đã ngấm vào cách bạn nghe về chính mình.

Bạo lực ngôn từ trong gia đình thường bị xem nhẹ vì nó không để lại vết tích trên thân thể. Nhưng ảnh hưởng của nó lên cách một người nhìn mình và yêu khi trưởng thành là rất thật. Hiểu nó giúp bạn gọi tên một vết thương từng bị bỏ qua.

Lời nói cũng để lại vết thương

Bạo lực ngôn từ là những lời lặp đi lặp lại làm tổn thương giá trị và phẩm giá của một đứa trẻ: mắng nhiếc nặng nề, chê bai, so sánh với người khác, hạ thấp, gọi bằng những cái tên xúc phạm, hay đe dọa bằng lời. Vì nó không để lại dấu trên da, nó dễ bị xem là chuyện thường, là cách dạy con, là nóng giận nhất thời. Nhưng với một đứa trẻ đang hình thành cái nhìn về bản thân, những lời đó không trôi qua, chúng đọng lại và trở thành một phần cách nó hiểu về chính mình.

Một đứa trẻ nghe đủ nhiều rằng nó vô dụng, kém cỏi, không ra gì, sẽ bắt đầu tin điều đó, không phải vì nó đúng, mà vì nó được nói bởi chính những người nó tin tưởng và phụ thuộc nhất. Cái nhìn của cha mẹ về đứa trẻ trở thành cái gương đầu tiên nó soi để biết mình là ai, và khi tấm gương đó méo, hình ảnh nó nhận về bản thân cũng méo theo.

Sơ đồ giọng nói cũ khác giọng nói mới
Bạn xứng đáng được nói chuyện một cách tử tế.

Giọng nói khắc nghiệt trở thành tiếng của chính mình

Dấu vết sâu nhất của bạo lực ngôn từ là một giọng nói nội tâm khắc nghiệt. Những lời chê bai từng đến từ bên ngoài, qua năm tháng, được đứa trẻ nuốt vào và biến thành tiếng nói của chính nó. Khi trưởng thành, người ta thường không còn cần ai mắng mình nữa, vì đã có một giọng nói bên trong làm việc đó: tự trách nặng nề khi sai, tự thấy mình kém cỏi, không xứng đáng, chưa đủ tốt dù đã cố nhiều.

Giọng nói đó vận hành như một sự thật khách quan, nhưng thực ra nó chỉ là tiếng vọng của những lời cũ. Nhiều người sống cả đời dưới sự tấn công của giọng nói nội tâm này mà không nhận ra rằng nó không phải tiếng của mình, mà là tiếng của những người từng làm tổn thương mình, đã được cài vào trong.

Dấu vết trong tình yêu

Bạo lực ngôn từ thuở nhỏ định hình cách bạn yêu theo vài cách. Vì đã quen với những lời tổn thương, bạn có thể bình thường hóa sự thiếu tôn trọng trong tình yêu, dễ chấp nhận bị nói nặng, bị chê bai, bị hạ thấp, vì điều đó không xa lạ với cái bạn từng nghe ở nhà. Bạn có thể không nhận ra một mối quan hệ đang làm tổn thương mình, vì cái ngưỡng của bạn về việc thế nào là bị đối xử tệ đã bị đẩy lên rất cao.

Ngược lại, vì giọng nói khắc nghiệt đã thành quen, một số người lại vô thức dùng chính những lời nặng nề đó với người mình yêu trong lúc giận, lặp lại cái cách giao tiếp họ từng chịu. Cả hai hướng, chịu đựng lời tổn thương và lặp lại lời tổn thương, đều có gốc ở cùng một chỗ: một tuổi thơ nơi lời nói được dùng để làm đau.

Đổi lại giọng nói bên trong

Gỡ ảnh hưởng của bạo lực ngôn từ bắt đầu từ việc nhận ra giọng nói khắc nghiệt trong đầu không phải tiếng của mình, mà là tiếng vọng của những lời cũ. Khi bạn tự trách nặng nề, tự thấy mình kém cỏi, bạn tập dừng lại và hỏi: đây có phải sự thật về mình, hay là một câu cũ tôi từng nghe và đã nuốt vào. Việc tách giọng nói đó ra khỏi chính mình là bước đầu để nó mất bớt quyền lực.

Rồi tập trao cho mình một giọng nói khác, một giọng tử tế hơn, đúng hơn về con người thật của bạn, để dần thay thế tiếng vọng cũ. Và trong tình yêu, tập nhận ra đâu là sự tôn trọng, đâu là sự thiếu tôn trọng, để không bình thường hóa những lời làm tổn thương mình. Bạn xứng đáng được nói chuyện một cách tử tế, cả bởi người khác và bởi chính mình. Cái ngưỡng cũ có thể chỉnh lại, và bạn có thể học để không truyền cái cách giao tiếp gây đau ấy cho những người bạn yêu.

Câu hỏi thường gặp

Không bị đánh thì có gọi là có bạo lực trong gia đình không?

Có, ở dạng bạo lực ngôn từ. Đó là những lời lặp đi lặp lại làm tổn thương giá trị và phẩm giá của một đứa trẻ: mắng nhiếc nặng nề, chê bai, so sánh, hạ thấp, gọi bằng tên xúc phạm. Vì không để lại dấu trên da, nó dễ bị xem là chuyện thường, nhưng với một đứa trẻ đang hình thành cái nhìn về bản thân, những lời đó đọng lại và trở thành một phần cách nó hiểu về chính mình.

Vì sao tôi luôn có một giọng nói khắc nghiệt trong đầu?

Vì những lời chê bai từng đến từ bên ngoài, qua năm tháng, được bạn nuốt vào và biến thành tiếng nói của chính mình. Khi trưởng thành, bạn không còn cần ai mắng nữa vì đã có một giọng nói bên trong làm việc đó. Giọng nói đó vận hành như một sự thật khách quan nhưng thực ra chỉ là tiếng vọng của những lời cũ.

Bạo lực ngôn từ thuở nhỏ ảnh hưởng tới tình yêu thế nào?

Vì đã quen với những lời tổn thương, bạn có thể bình thường hóa sự thiếu tôn trọng trong tình yêu, dễ chấp nhận bị nói nặng vì điều đó không xa lạ, và không nhận ra một mối quan hệ đang làm tổn thương mình. Ngược lại, một số người lại vô thức dùng chính những lời nặng nề đó với người mình yêu trong lúc giận, lặp lại cái cách giao tiếp họ từng chịu.

Làm sao để thoát khỏi giọng nói khắc nghiệt bên trong?

Bắt đầu từ việc nhận ra giọng nói đó không phải tiếng của mình mà là tiếng vọng của những lời cũ. Khi bạn tự trách nặng nề, hãy hỏi đây có phải sự thật về mình hay là một câu cũ tôi từng nghe và đã nuốt vào. Rồi tập trao cho mình một giọng nói tử tế hơn, đúng hơn về con người thật, và trong tình yêu tập nhận ra đâu là tôn trọng để không bình thường hóa lời làm tổn thương.

Nguồn tham khảo

  • Ảnh hưởng của bạo lực ngôn từ và lạm dụng cảm xúc thuở nhỏ (verbal/emotional abuse) tới giá trị bản thân.
  • Giọng nói nội tâm khắc nghiệt như tiếng vọng nội hóa của những lời cũ (internalized critic).
  • Nghiên cứu trải nghiệm bất lợi thời thơ ấu (ACE) bao gồm lạm dụng tâm lý và hệ quả dài hạn.
Nếu bạn đang không an toàn
Bài viết này không thay thế tư vấn hoặc trị liệu cá nhân. Nếu bạn đang trong tình huống nguy hiểm, bị đe dọa, bị bạo lực, hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình, hãy tìm hỗ trợ trực tiếp từ người thân đáng tin, chuyên gia, cơ quan chức năng, hoặc gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống. Tại Việt Nam, trường hợp nguy hiểm có thể gọi 113. Gặp bạo lực gia đình, có thể gọi Tổng đài quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình (24/7) 117. Với trẻ em, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Nếu bạn ở quốc gia khác, hãy dùng số khẩn cấp địa phương.

Vì sao bạn cứ đau theo đúng một kiểu

Phần nhiều cái kiểu ấy bắt đầu từ căn nhà hồi nhỏ, trước cả người yêu đầu tiên.

  • Bài trắc nghiệm khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí
  • Làm xong có ngay bản đồ của riêng bạn
  • Làm lúc bạn có một mình và yên tĩnh

Làm bài trắc nghiệm

Đi tiếp cùng Quân Sư Nữ

Để nhận ra giọng nói khắc nghiệt trong mình, hãy bắt đầu từ bài trắc nghiệm gốc rễ của tôi, khoảng 30 câu. Và nếu bạn muốn đổi lại giọng nói bên trong một cách bài bản, 77 Ngày Trở Về Với Chính Mình đi cùng bạn.

Đọc trang nền Cấu trúc gia đình: cách bạn yêu được viết từ ngôi nhà bạn lớn lên, và truyền tổn thương qua thế hệ, khi người kia thao túng.

Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ

Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.

Bạn nghĩ gì về bài này?

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chọn cookie