Mẹ trầm cảm ảnh hưởng con gái khi trưởng thành
Mẹ bạn có ở đó, nhưng thường vắng mặt theo một cách khó gọi tên: chìm trong nỗi buồn của mình, mệt mỏi, không đủ sức để có mặt thật sự với bạn. Bạn lớn lên học cách không làm phiền mẹ, dò xét tâm trạng mẹ, và đôi khi trở thành người chăm sóc cảm xúc cho mẹ thay vì ngược lại. Không phải bạn quá nhạy cảm hay bao đồng. Là lớn lên bên một người mẹ trầm cảm đã dạy bạn rằng cảm xúc của mình phải xếp sau, và nhu cầu của mình là quá nhiều.
Lớn lên bên một người mẹ trầm cảm để lại những dấu vết tinh tế, vì người mẹ vẫn ở đó nhưng không thật sự có mặt được về cảm xúc. Hiểu chúng giúp bạn gọi tên những mô thức mình mang và bắt đầu gỡ chúng với sự dịu dàng dành cho cả mình và mẹ.
Một người mẹ có mặt mà vẫn vắng
Trầm cảm có thể khiến một người mẹ, dù yêu con, không đủ sức để có mặt thật sự với con về mặt cảm xúc. Bà có thể ở đó nhưng tâm trí chìm trong nỗi buồn, không đủ năng lượng để chú ý, để đáp ứng, để là một chỗ dựa ổn định. Với một đứa trẻ, kiểu vắng mặt này đặc biệt khó hiểu, vì mẹ rõ ràng đang ở đó, nhưng cái mà nó cần, sự có mặt ấm áp và ổn định, lại không có.
Đứa trẻ thường không hiểu rằng đây là bệnh, không phải lỗi của nó. Nó có thể tự kết luận rằng mình không đủ quan trọng để mẹ vui lên, rằng có gì đó ở mình khiến mẹ buồn, hoặc rằng nó phải làm gì đó để mẹ đỡ. Những kết luận này, hình thành khi nó còn quá nhỏ để hiểu đúng, trở thành một phần cách nó nhìn bản thân và quan hệ với người khác.

Học cách đặt cảm xúc của mình xuống hàng sau
Khi mẹ chìm trong nỗi buồn của mình, đứa trẻ thường học cách không thêm gánh nặng cho mẹ. Nó nén cảm xúc của mình, không đòi hỏi, cố trở thành đứa con ngoan để mẹ đỡ vất vả, đôi khi đảo vai trở thành người an ủi và chăm sóc cảm xúc cho mẹ. Nó học một bài học sâu: cảm xúc và nhu cầu của mình phải xếp sau, vì người mình cần đang quá ngợp để gánh thêm.
Đứa trẻ cũng thường phát triển một sự nhạy cảm cao độ với tâm trạng của người khác. Vì sự an toàn và sự yên ổn của nó tùy thuộc vào tâm trạng của mẹ, nó học cách dò xét rất tinh: mẹ hôm nay thế nào, mẹ đang buồn hay đỡ, mình phải làm gì cho hợp. Cái khả năng đọc tâm trạng người khác này, từng là một kỹ năng sinh tồn, đi theo nó vào tình yêu.
Những dấu vết trong tình yêu
Người lớn lên bên một người mẹ trầm cảm thường mang vào tình yêu vài mô thức quen thuộc. Họ có thể quá nhạy với tâm trạng của người yêu, lập tức thấy có trách nhiệm khi người kia buồn, cố làm người kia vui lên như từng cố làm mẹ vui. Họ có thể đặt cảm xúc của mình xuống hàng sau, khó nói ra nhu cầu của mình vì tin rằng nhu cầu đó là quá nhiều, là gánh nặng cho người khác.
Họ cũng có thể bị hút về những người buồn, những người cần được vực dậy, vì cái vai chăm sóc cảm xúc cho một người chìm trong nỗi buồn là cái quen thuộc, và là chỗ họ thấy mình có giá trị. Đôi khi họ lặp lại chính cái động lực thuở nhỏ: gánh cảm xúc cho một người không thể đáp lại, và kiệt sức trong im lặng.
Gỡ những dấu vết, với lòng dịu dàng
Gỡ những mô thức này bắt đầu từ một sự hiểu quan trọng: sự vắng mặt cảm xúc của mẹ là do bệnh, không phải vì bạn không đủ đáng yêu, và không phải lỗi của bạn rằng bạn phải gánh những điều một đứa trẻ không nên gánh. Hiểu điều này thay sự tự trách bằng một lòng dịu dàng dành cho đứa trẻ bạn từng là, và cũng dành cho mẹ, người đã chiến đấu với một nỗi đau riêng.
Rồi tập, từng chút một, đặt cảm xúc của mình trở lại vào phương trình: tập tin rằng nhu cầu của bạn không phải gánh nặng, tập nói ra điều mình cần thay vì tự nén, tập để người yêu tự chịu trách nhiệm cho cảm xúc của họ thay vì bạn gánh. Và trong việc chọn người, tập nhận ra khi bạn đang bị hút về một người để chăm sóc cảm xúc cho họ, để không lặp lại cái vai cũ. Đây là một quá trình lâu, và với nhiều người, làm việc cùng một nhà trị liệu là một sự nâng đỡ quý giá. Bạn xứng đáng với một tình yêu nơi cảm xúc của bạn cũng được tính tới, ngang với cảm xúc của người kia.
Câu hỏi thường gặp
Mẹ trầm cảm ảnh hưởng tới con gái khi trưởng thành thế nào?
Trầm cảm có thể khiến một người mẹ dù yêu con không đủ sức có mặt thật sự về cảm xúc. Đứa trẻ học cách không làm phiền mẹ, nén cảm xúc của mình, dò xét tâm trạng mẹ, và đôi khi đảo vai chăm sóc cảm xúc cho mẹ. Những mô thức này đi vào tình yêu: quá nhạy với tâm trạng người khác, đặt cảm xúc mình xuống hàng sau, và bị hút về những người cần được vực dậy.
Vì sao tôi thấy nhu cầu của mình là quá nhiều?
Vì khi mẹ chìm trong nỗi buồn, bạn học cách không thêm gánh nặng cho mẹ, nén cảm xúc và không đòi hỏi. Bạn học một bài học sâu rằng cảm xúc và nhu cầu của mình phải xếp sau vì người mình cần đang quá ngợp để gánh thêm. Niềm tin rằng nhu cầu của mình là gánh nặng đi theo bạn vào tình yêu.
Sự vắng mặt cảm xúc của mẹ có phải lỗi của tôi không?
Không. Sự vắng mặt cảm xúc của mẹ là do bệnh, không phải vì bạn không đủ đáng yêu, và không phải lỗi của bạn rằng bạn phải gánh những điều một đứa trẻ không nên gánh. Đứa trẻ thường tự kết luận sai rằng có gì đó ở mình khiến mẹ buồn, nhưng đó là một hiểu lầm của một đứa trẻ còn quá nhỏ để hiểu đúng về bệnh trầm cảm.
Làm sao để gỡ những dấu vết này?
Bắt đầu từ việc hiểu rằng đó là bệnh, không phải lỗi của bạn, để thay tự trách bằng lòng dịu dàng. Rồi tập đặt cảm xúc của mình trở lại vào phương trình: tin rằng nhu cầu của bạn không phải gánh nặng, nói ra điều mình cần, để người yêu tự chịu trách nhiệm cho cảm xúc của họ. Với nhiều người, làm việc cùng một nhà trị liệu là một sự nâng đỡ quý giá.
Nguồn tham khảo
- Ảnh hưởng của trầm cảm ở mẹ tới sự gắn bó và phát triển cảm xúc của con (maternal depression).
- Sự đảo vai chăm sóc cảm xúc (parentification) và nhạy cảm quá mức với tâm trạng người khác.
- Niềm tin nhu cầu của mình là gánh nặng và việc đặt cảm xúc mình xuống hàng sau.
Bài viết này không thay thế tư vấn hoặc trị liệu cá nhân. Nếu bạn đang trong tình huống nguy hiểm, bị đe dọa, bị bạo lực, hoặc có ý nghĩ tự làm hại mình, hãy tìm hỗ trợ trực tiếp từ người thân đáng tin, chuyên gia, cơ quan chức năng, hoặc gọi số khẩn cấp tại nơi bạn sống. Tại Việt Nam, trường hợp nguy hiểm có thể gọi 113. Gặp bạo lực gia đình, có thể gọi Tổng đài quốc gia phòng, chống bạo lực gia đình (24/7) 117. Với trẻ em, có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Nếu bạn ở quốc gia khác, hãy dùng số khẩn cấp địa phương.
Chủ đề: Cấu trúc gia đình và tổn thương tuổi thơ
Đọc thêm cùng chủ đề:
Vì sao bạn cứ đau theo đúng một kiểu
Phần nhiều cái kiểu ấy bắt đầu từ căn nhà hồi nhỏ, trước cả người yêu đầu tiên.
- Bài trắc nghiệm khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí
- Làm xong có ngay bản đồ của riêng bạn
- Làm lúc bạn có một mình và yên tĩnh
Đi tiếp cùng Quân Sư Nữ
Để gọi tên những mô thức mình mang, hãy bắt đầu từ bài trắc nghiệm gốc rễ của tôi, khoảng 30 câu. Và nếu bạn muốn gỡ những dấu vết này một cách bài bản, 77 Ngày Trở Về Với Chính Mình đi cùng bạn.
Đọc trang nền Cấu trúc gia đình: cách bạn yêu được viết từ ngôi nhà bạn lớn lên, và con gái của mẹ hay than thân, vì sao tôi sợ làm phiền người mình yêu.
Bài cùng chủ đề
Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ
Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.







