Điệu nhảy đuổi và chạy: vì sao bạn càng tiến, người kia càng lùi

Điệu nhảy đuổi và chạy: vì sao bạn càng tiến, người kia càng lùi
Bạn càng tiến lại gần, người kia càng lùi ra xa. Bạn nhắn 3 tin, nhận về một chữ «ừ» lúc gần nửa đêm. Bạn thôi nhắn 2 hôm, sáng hôm sau nữa anh ta gọi như chưa có gì. Cứ như hai người đang nhảy theo một bản nhạc mà không ai chọn.
Tôi gọi đó là điệu nhảy đuổi và chạy. Bài này tả điệu nhảy ấy bằng việc từng người làm, không xếp bạn hay anh ta vào một kiểu người nào. Cái nhãn dán lên một con người nghe thì gọn, nhưng nó kéo bạn đi đoán ý thay vì nhìn việc. Mà việc mới là thứ bạn đo được.
Hai phản xạ ngược nhau trong cùng một quan hệ
John Bowlby và Mary Ainsworth cho thấy cách một đứa trẻ tìm tới người lớn khi cần được dỗ là thứ học rất sớm, trong chính ngôi nhà nó lớn lên. Cindy Hazan và Phillip Shaver đem ý ấy sang tình yêu của người lớn. Ý đáng giữ từ họ: cách bạn phản ứng khi người mình thương im lặng có một lịch sử. Nó không tự nhiên mà có, và cái gì học được thì học lại được.
Phản xạ thứ nhất: hễ thấy khoảng lặng là thấy sắp bị bỏ. Tin nhắn đã xem mà chưa trả lời, một tối anh ta về muộn không báo. Bạn đọc tất cả thành dấu hiệu, rồi nhắn dồn, hỏi đi hỏi lại anh ta còn thương mình không. Mức cảnh giác ấy rất dễ bị nhầm thành yêu nhiều.
Phản xạ thứ hai nằm ở phía kia: hễ bị hỏi han, bị cần tới, là lùi. Trả lời chậm hơn, viện cớ bận, đóng cửa phòng, im mấy ngày. Vì sao anh ta lùi, tôi không đoán thay bạn, và bạn cũng đừng mất sức đoán. Lý do có thể nằm đâu đó trong quá khứ của anh ta. Nằm ở đâu thì cách anh ta đối xử với bạn vẫn là việc anh ta phải chịu trách nhiệm.
Vì sao điệu nhảy này cuốn đến vậy
Nghe thì tưởng hai phản xạ ngược nhau sẽ đẩy hai người ra xa. Thực tế nó hay làm người ta dính chặt hơn. Một quan hệ lúc gần lúc xa cho bạn những phút được quay lại rất ngọt, ngọt vì nó tới ngay sau một quãng chờ. Phút ấy dễ bị đọc thành yêu mãnh liệt. Còn một người đàn ông nhắn đều, hẹn đúng giờ, nói trước khi bận, lại dễ bị thấy là nhạt.
Quen không phải an toàn. Nếu từ nhỏ bạn đã quen phải chờ, phải cố mới được để ý, một người lúc gần lúc xa sẽ cho bạn cảm giác rất quen. Cái quen ấy kéo bạn lại gần, dù chính nó làm bạn đau.
Ở phía kia, lúc đầu sự sẵn sàng của bạn làm anh ta dễ chịu. Càng gần, anh ta càng lùi. Thế là hai người bước vào một cái vòng: càng tiến càng lùi, càng lùi càng tiến.
Khoảng lặng chưa chắc là bằng chứng bạn sắp bị bỏ. Nhưng im lặng để phạt thì cũng chẳng phải là cần khoảng thở.

Cỗ máy đau vận hành từng bước một
Andrew Christensen gọi kiểu vòng này là đòi hỏi và rút lui. Nó chạy theo một nhịp gần như cố định. Một người thấy khoảng cách thì tiến tới: nhắn nhiều hơn, cần được trấn an. Người kia thấy bị đòi thì lùi lại: trả lời chậm, kêu bận. Cái lùi ấy khớp đúng nỗi sợ bị bỏ, nên người tiến bám mạnh hơn. Càng bị bám, người lùi càng đi xa.
Đến đây phải tách hai chuyện hay bị gộp làm một.
Lùi để thở trông thế này: anh ta nói rõ là đang mệt, cần yên một lúc, rồi quay lại và nói tiếp chuyện còn dở. John Gottman coi một quãng nghỉ có hẹn quay lại là cách cãi nhau tử tế. Im để phạt trông khác hẳn. Anh ta biến mất ngay sau khi bạn nói ra một điều mình cần, không báo bao giờ quay lại, rồi trở về như chưa có gì, và bạn phải xin lỗi trước thì mới được nói chuyện. Gottman gọi kiểu đóng cửa ấy là dựng tường đá.
Trong một quan hệ lệch quyền, im lặng không ngang nhau. Người phụ nữ im để giữ yên. Người đàn ông im để giữ quyền. Nếu cái lùi của anh ta cứ lặp lại theo kiểu thứ hai, chuyện đã vượt khỏi hai phản xạ va vào nhau. Đó là một cách giữ quyền, và không ai được bào chữa nó bằng mấy chữ «kiểu gắn bó».

Ra khỏi điệu nhảy bắt đầu từ việc kiểm lại sự thật
Bước ra khỏi điệu nhảy bắt đầu ở phần việc nằm trong tay bạn: trước khi đoán ý người khác, kiểm lại việc đã thật sự xảy ra. Ép anh ta đổi thì bạn không làm được. Nhịn nhắn cho anh ta vừa lòng thì chỉ là nín nhịn đổi tên.
Anh ta chưa trả lời đã 2 tiếng. Việc đã xảy ra là gì? Anh ta đang làm, đang lái xe, đã báo trước là đi họp, hay lần nào cũng im như thế ngay sau khi bạn nói ra một nhu cầu? Lấy giấy chia hai cột. Một cột ghi những gì bạn thật sự thấy, cột kia ghi những gì bạn đang đoán. Nhiều khi cơn hoảng nằm gần hết ở cột đoán.
Kiểm lại sự thật là để bạn bớt bị phản xạ cũ dẫn đi. Điều này không dùng để bào chữa cho người im để phạt. Nếu cột đã xảy ra cho thấy anh ta im có chủ ý, lặp đi lặp lại, để bạn phải chạy theo, thì bạn đâu có đa nghi. Bạn đang đọc đúng.
Bạn cũng cần thành thật với mình một điều. Dạy anh ta cách gần gũi, chờ tới ngày anh ta chịu nhìn lại mình, là việc bạn không có nghĩa vụ phải làm. Kỳ vọng thì phải nói ra: bạn cần được báo khi anh ta muốn yên một mình, cần được trả lời trong ngày. Nói rồi thì nhìn hành vi của anh ta qua nhiều tháng, nhất là lúc anh ta bị từ chối hay phải nhận trách nhiệm. Lời hứa chưa đủ làm căn cứ.
Ở lại hay rời đi là quyền của bạn. Phản xạ cũ của bạn thì đổi được, nhưng chậm, và thường nó nhỏ dần chứ không mất hẳn. Cái bạn có được sớm hơn là nhận ra lúc mình đang bước vào điệu nhảy, để bước tiếp theo là bước bạn chọn bằng mắt mở.
Quân Sư Nữ muốn bạn nhớ
Đọc thêm để đi sâu hơn
Vì sao bạn cứ đau theo đúng một kiểu
Phần nhiều cái kiểu ấy bắt đầu từ căn nhà hồi nhỏ, trước cả người yêu đầu tiên.
- Bài trắc nghiệm khoảng 30 câu, chừng 10 phút, miễn phí
- Làm xong có ngay bản đồ của riêng bạn
- Làm lúc bạn có một mình và yên tĩnh
Bạn yêu sai vì mô thức tuổi thơ dẫn đường.
Khi bạn tỉnh, bạn không còn lặp lại nữa.”
Bài cùng chủ đề
Nhận bài mới từ Quân Sư Nữ
Nhập email để nhận bài mới từ Quân Sư Nữ. Sau khi gửi, hãy kiểm tra hộp thư để xác nhận email.






